Stöðug króna, afnám verðtryggingar og nýtt hlutverk Íslands í alþjóðlegu fjármálakerfi
Skoðanagrein á Vísi þar sem byggingafræðingur setur fram þrepaskipta tillögu: afnema verðtryggingu, styrkja krónuna og fá gjaldeyrisvarnir frá Bandaríkjunum. Röksemdafærslan er skýrt uppbyggð en hvílir á fjölda samanburðarfullyrðinga um Noreg, Danmörku, Svíþjóð og Nýja-Sjáland sem eru bornar fram sem staðreyndir án nokkurrar tilvísunar og standast illa skoðun. Enginn andmælandi eða fyrirvari kemur fram í greininni.
Greinin er birt undir skoðanamerki, og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Uppbyggingin er í sjálfu sér skýr: höfundur setur fram orsakagreiningu, þrjú skref og lokaniðurstöðu. Það er meira en má segja um margar skoðanagreinar.
Vandinn er kjarnaburðurinn. Fullyrðingin að Noregur, Danmörk, Svíþjóð og Nýja-Sjáland hafi „tekið húsnæðisliðinn út úr vísitölunni“ og að þar með hafi gjaldmiðlar þeirra styrkst er lögð fram sem söguleg staðreynd, án tilvísunar í eina einustu tölu, skýrslu eða stofnun. Þetta er ekki smáatriði heldur burðarás allrar greinarinnar. Sama gildir um tímaröðina í dæminu um Danmörku: gjaldmiðilsfesting Dana við þýskt mark og síðar evru á sér allt aðra forsögu en hér er gefið til kynna. Þegar höfundur skrifar „þetta er nákvæmlega það sem gerðist“ er hann að fullyrða um samanburðarhagfræði sem lesandinn getur ekki sannreynt innan greinarinnar.
Annað sem dregur úr trúverðugleika: höfundur setur fram þá umdeildu kenningu að verðtryggingin sé „uppspretta“ verðbólgu, ekki miðlunartæki hennar, og nefnir ekki að um þetta séu skiptar skoðanir meðal hagfræðinga. Hið sama gildir um hugmyndina um gjaldeyrisvarnir í gegnum varnarsamninginn; hún er áhugaverð en fullyrðingin að Bandaríkin hafi „í gegnum NATO“ veitt ríkjum gjaldeyrisvarnir er misvísandi, NATO er ekki fjármálastofnun. Talan um lífeyriskerfi sem er 200% af landsframleiðslu er nærri lagi en er ekki sannreynanleg innan greinarinnar.
Niðurstaða: skýr og læsileg tillögugerð sem er ekki hugmyndafræðilega óheiðarleg, en hún byggir hverja röksemd á næstu án þess að nokkur þeirra sé stutt gögnum. Höfundur hefði getað styrkt greinina verulega með tveimur eða þremur tilvísunum í Hagstofuna, Seðlabankann eða opinberar heimildir um vísitölugerð annarra ríkja. Lesandi sem tekur samanburðardæmin á orðinu fær skekkta mynd.
