heimildin.is
2026-07-24 10:00
Söfnuðu hundruðum milljóna frá nafnlausum aðilum fyrir menningarmiðstöð gyðinga á Íslandi
Heimildin greinir frá fjármögnun nýrrar menningarmiðstöðvar gyðinga í Reykjavík og tengslum helsta styrktaraðila, Eugene Shvidler, við rússneskan ólígarkaheim og refsiaðgerðir breskra yfirvalda. Greinin byggir á fjölbreyttum opinberum heimildum, erlendum fjölmiðlum og skriflegum svörum rabbínans, en framsetningin víxlar á milli rannsóknarblaðamennsku og víðtækari umfjöllunar um Chabad-hreyfinguna sem heild.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel heimildaður kjarni um fjármögnun gyðingamiðstöðvar, en greinin teygir sig of langt í óstuddri umfjöllun um Chabad-hreyfinguna og tengsl hennar við ísraelska herinn.
Gagnrýni Vitans
Greinin er í grunninn vel unnin rannsóknarfrétt sem tengir saman opinberar upplýsingar úr mörgum áttum: refsilistar breskra yfirvalda, ársreikningsgögn, vefsíður miðstöðvarinnar, erlendir fjölmiðlar á borð við The Times of Israel, The Jerusalem Post, The Jewish Star og The Jewish Chronicle, auk frétta RÚV og Vísis. Rabbínanum var gefinn kostur á að svara og svör hans birt í heild sinni, sem er til fyrirmyndar. Heimildarýni er skýr: lesandinn getur sjálfur sannreynt flestar fullyrðingar.
Það sem dregur úr heildarstyrk greinarinnar er hversu langt hún gengur í að draga upp mynd af Chabad-hreyfingunni í heild, tengslum hennar við ísraelskan her og hægriöfgaflokka, án þess að slíkt sé beint tengt við starfsemi miðstöðvarinnar á Íslandi. Kaflarnir um samning við ísraelskan her, hugmyndafræði „Stór-Ísraels" og Ben-Gvir eru án tilvísana í sérfræðinga eða fræðimenn og byggja á ótilgreindum heimildum eða almennum staðhæfingum. Setningin um „vaxandi samstöðu" Chabad í Ísrael með öfgahægrimönnum er sett fram nánast sem staðreynd en er í raun mat sem hefði þurft skýrari rökstuðning og heimild. Þetta rýrir trúverðugleika þess hluta greinarinnar; lesandinn á erfitt með að greina hvar rannsóknin endar og túlkunin byrjar. Spurningin sem lögð var fyrir rabbínann um „afstöðu til stríðsins í Palestínu" er einnig athyglisverð í samhengi blaðamennsku, því hún gefur til kynna að rabbíninn beri ábyrgð á afstöðu til hernaðaraðgerða annars ríkis; svör hans nutu þó réttar til birtingar. Á heildina litið er kjarninn vel unninn og heimildir sterkar þar sem fjallað er um fjármögnun og Shvidler, en greinin hefði orðið sterkari ef hún hefði haldið skarpari fókus á það sem hún gat raunverulega staðfest.
