visir.is
2026-04-13 09:30
Áminningarskyldan og þjónusta hins opinbera
Skoðanagrein eftir Kristján Páll Kolka Leifsson, pírata og framhaldsskólakennara, sem ver áminningarskyldu opinberra starfsmanna og gagnrýnir ríkisstjórnina fyrir að vilja afnema hana. Greinin er skýrt merkt sem skoðun og höfundur gefur sig fram sem vinstri sinnaður gagnrýnandi nýfrjálshyggju.
Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein ber að meta textann á gæðum röksemdarfærslu og heiðarleika frekar en jafnvægi heimilda. Höfundur setur fram skýra afstöðu: áminningarskyldan verndi réttindi opinbers starfsfólks og sé nauðsynlegur liður í faglegum rekstri hins opinbera. Sterkasti hluti greinarinnar er sú greinargóða röksemdarfærsla að vandamál opinbera geirans, eins og frændhygli og stöðuveitingar, tengist ekki áminningarskyldu og að skyldan vegi á móti þeim. Einnig er áhugaverð og vel sett grein á milli einkamarkaðar og opinberrar þjónustu, þar sem bent er á ólíkt eðli ráðningarsambands.
Það sem veikir greinina er hversu mikið hún byggir á orðræðu og kaldhæðni fremur en sannreynanlegum staðhæfingum. Höfundur fullyrðir til dæmis að frændhygli sé „meira vandamál á Íslandi heldur en hjá samanburðarþjóðum okkar" án þess að vísa í neina rannsókn eða mælingu. Spurningin um hvort hlutfall opinbers starfsfólks sé samanburðarhæft við önnur ríki er sett fram en aldrei svarað með gögnum. Samræðuformið í miðjum texta (a/b) er skapandi en eykur á þá tilfinningu að röksemdafærslan sé frekar tilfinningadrifin en efnisleg. Tilvísun í lögin um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna er sett fram án þess að vitna í tiltekna lagagrein, sem hefði styrkt rökstuðninginn verulega. Á heildina litið er þetta ástríðufullt pólitískt innlegg sem nýtir vel nokkrar gildar hugmyndir en vantar á stundum efnislegan grunn undir dýpstu fullyrðingarnar.