Brexit rútan mætt til Íslands!
Skoðanagrein sem hrekur fullyrðingar um kostnað við ESB-aðild með tölum frá utanríkisráðuneytinu og hugveitunni Evrópustraumum. Röksemdafærslan er skýr og hluti talnanna sannreynanlegur, en greinin nafngreinir aldrei þá sem hún gagnrýnir og upplýsir ekki um hagsmunatengsl höfundar við Evrópusamstarf.
Greinin er birt undir skoðanamerki og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Þar stendur hún að hluta vel: bein framlög (8–13 milljarðar) eru eignuð utanríkisráðuneytinu, nettómatið (6–9 milljarðar) hugveitunni Evrópustraumum, og samanburðurinn við núverandi kostnað af EES-samstarfinu er efnislega gagnlegur. Höfundur gerir grein fyrir menntun sinni og reynslu.
Vandinn er sá að greinin er í raun leiðrétting á tiltekinni auglýsingaherferð, en herferðin er hvergi nafngreind. „Nei-sinnar“ er ekki heimild. Lesandinn fær ekki að vita hverjir stóðu að auglýsingunum, hvernig 50–100 milljarða talan var reiknuð eða hvar hana má finna, og getur því ekki lagt sjálfstætt mat á hvort leiðréttingin hitti í mark. Þegar allt erindi greinarinnar er að afsanna tölu er það alvarlegur skortur. Sama gildir um Brexit-samlíkinguna: fullyrt er að forsvarsmenn hafi „viðurkennt sjálfir“ að tölur hafi verið áróður, en enginn er nefndur.
Ein tala stendur alveg án stoðar: að kostnaður við gjaldeyrisvarasjóðinn hafi „verið áætlaður“ 20–30 milljarðar á ári. Hver áætlaði það? Þetta er stærsta talan í greininni og sú sem vegur þyngst í samanburðinum, og hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar. Þá er látið liggja á milli hluta að utanríkisráðuneytið er sjálft aðili að viðræðunum, ekki hlutlaus úrskurðaraðili um kostnað þeirra. Höfundur hefur langa sögu af starfi fyrir Evrópusamstarf á Íslandi; það hefði mátt nefna við hlið LSE-gráðunnar.
Niðurstaða: heiðarleg í því að fela ekki afstöðu sína, en of laus í undirstöðunum til að standa sem sú talnaleiðrétting sem hún þykist vera. Fimm.
