Hvers vegna hrynur námsárangur á Íslandi en ekki á Englandi?
Skoðanagrein prófessors í verkfræði sem ber saman þróun PISA-niðurstaðna á Íslandi og Englandi og tengir mun á árangri við ólíkar kerfisbreytingar í skólastarfi. Greinin er gagnadrifin og tekur á mótrökum, en ályktun um orsakasamhengi hvílir á samhverfu í tíma fremur en rannsókn.
Birt undir skoðanamerki Vísis, og þar á greinin heima. Það sem lyftir henni yfir meðallag skoðanaskrifa um menntamál er að höfundur styðst við tilgreind gögn: PISA-mælingar OECD, birt línurit og nafngreindar stefnubreytingar beggja vegna hafsins, allt frá námskrárbreytingum Michaels Gove 2014 til hæfnimiðaðrar aðalnámskrár 2011 til 2013 og afnáms samræmdra prófa.
Rökfærslan er hins vegar veikari en gögnin. Þrjár stórar breytingar eru taldar upp í einu og enginn greinarmunur gerður á því hver þeirra gæti skýrt hvað; þetta er samhverfa í tíma, ekki orsakasamband, og höfundur viðurkennir það ekki berum orðum. Sterkasta fullyrðingin, að fimmtán ára börn séu allt að þremur árum styttra komin en árið 2000, er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar. Umreikningur PISA-stiga í skólaár er umdeild þumalputtaregla og hefði þurft tilvísun.
Það sem höfundur gerir vel er að mæta mótrökum í stað þess að sniðganga þau: snjallsímakenningunni, hlutfalli barna af erlendum uppruna og gagnrýninni á að PISA mæli úrelta þekkingu. Samanburðurinn við Skotland og Wales er réttilega settur til hliðar sem óunninn. Heiðarleg grein með of hraðri niðurstöðu.
