visir.is
2026-05-03 10:00
Þegar einhverfan er ósýnileg: Stúlkur og konur á einhverfurófi
Skoðanagrein klínísks sálfræðings um ósýnilega einhverfu kvenna og stúlkna, þar sem fjallað er ítarlega um birtingarmyndir, dulbúning einkenna, rangar greiningar og kulnun. Greinin er studd vísindalegum heimildum og inniheldur ítarlegan heimildaskrá með ritrýndum rannsóknum.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel studd skoðanagrein sálfræðings um einhverfu kvenna, byggð á ritrýndum heimildum. Skortir þó viðurkenningu á gagnrýnisröddum um sjálfgreiningu og ofgreiningu.
Gagnrýni Vitans
Heimildaskráin er einn sterkasti þáttur greinarinnar: tólf ritrýndar heimildir eru tilgreindar með DOI-númerum, auk fræðibóka, sem gerir lesendum kleift að sannreyna fullyrðingar sjálfir. Tölulegar staðhæfingar, eins og hlutfall greindra drengja á móti stúlkum og tilvísunin í að 20–35% kvenna með lystarstol sýni einhverfueinkenni, eru rekjanlegar til nafngreindra rannsókna (Loomes o.fl., 2017; Westwood o.fl., 2017). Þetta er mun betri heimildanotkun en almennt sést í skoðanagreinum á íslenskum vefmiðlum.
Að sama skapi ber að geta þess að greinin er afdráttarlaust málsvörn og fræðsla frekar en gagnrýnin umfjöllun; höfundurinn nefnir ekki gagnrýnisraddir sem hafa bent á ofgreiningu eða takmarkanir sjálfgreiningar, sem er umdeilt efni í fagumræðunni. Fullyrðingin „sjálfgreining er viðurkennd innan einhverfusamfélagsins" er sett fram sem almenn staðreynd án fyrirvara, þótt fagsamfélagið sé ekki á einu máli um þetta. Þetta er þó skoðanagrein sálfræðings og ber því að meta hana á forsendum rökstuðnings og heiðarleika frekar en jafnvægis. Á þeim forsendum er greinin vel rökstudd, skýrt skrifuð og byggð á trúverðugum gögnum, en hefði orðið enn sterkari ef höfundurinn hefði viðurkennt helstu andmæli við eigin afstöðu.
