Hverjum treystir þú?

Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis, og það er rétt að meta hana á þeim forsendum: rökin, ekki heimildajöfnuðinn. Þá er ástæða til að byrja á því sem virkar. Sögulega dæmið frá 2013 er raunverulegt rökfærsluefni: loforð Bjarna Benediktssonar og Sigmundar Davíðs um þjóðaratkvæði áður en aðildarviðræðum yrði hætt, og það sem síðan gerðist, er opinbert og lesandinn getur gengið að því. Þar hvílir greinin á staðreyndagrunni og spurningaformið („Var staðið við það loforð?“) er skýrt og heiðarlega framsett.

Vandinn er upphafið. Allt sem greinin gagnrýnir er komið úr annarri hendi: „Ég hef fengið veður af því“, „Ég er að fá skilaboð frá fólki“. Höfundur mótar sjálfur röksemdir andstæðinganna og hrekur þær svo, án þess að vitna í einn nafngreindan talsmann nei-hliðarinnar, eitt skjal eða eina yfirlýsingu. Eina áþreifanlega dæmið er ótilgreind myndbandsklippa af Sigmundi Davíð. Þegar umræðan er í kjölfarið stimpluð sem „hræðsluáróður og þvættingur og hreinar lygar“ er engu dæmi fylgt eftir, og lesandinn hefur enga leið til að meta hvort dómurinn stendur. Þá er hin eiginlega spurning sem greinin sjálf reisir, hvort boðað verði til annarrar atkvæðagreiðslu um aðildarsamning, aldrei svarað; hún er umorðuð í almenna staðhæfingu um að ríkisstjórnin standi við loforð.

Einnig hefði mátt gera skýrari grein fyrir stöðu höfundar. Greinin ver nafngreinda forystumenn stjórnarflokka og gagnrýnir andstæðinga þeirra, en textinn upplýsir ekki um flokkspólitíska stöðu höfundar sjálfs. Í svo hlaðnu máli daginn fyrir kosningu er slík upplýsingagjöf ekki formsatriði heldur forsenda þess að lesandinn geti vegið textann. Fullyrðingin um að sérstök samninganefnd, ekki utanríkisráðherra, muni fara með viðræður er sett fram sem „staðreyndin“ án tilvísunar í nokkurt skjal, þótt hún kunni vel að vera rétt. Niðurstaða: skýr og læsileg málsvörn með einu góðu, sannreynanlegu rökfærsluspori, en hún byggir kjarnaforsendu sína á heimildum sem lesandinn getur ekki nálgast.