dv.is
2026-08-05 19:30
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: ESB og náttúruauðlindir
Greinin er skoðunargrein eftir Davíð Þór Björgvinsson, lögmann og fyrrverandi dómara við Mannréttindadómstól Evrópu, þar sem hann greinir lagalegt samband ESB-aðildar og forræðis yfir náttúruauðlindum. Höfundur vísar í tilgreindar lagagreinar og alþjóðlega heimild og byggir röksemdafærslu sína á þjóðréttarlegum grundvelli.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vandað lagalegt yfirlit um ESB og auðlindaforræði, stutt sáttmálagreinum og alþjóðarétti. Hefði mátt styrkja með dæmum úr reynd annarra ríkja.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðunargrein og er metin á þeim forsendum. Davíð Þór Björgvinsson er sérfræðingur á þjóðaréttarsviðinu og sá bakgrunnur styrkir trúverðugleika greinarinnar til muna. Hann vísar í tilgreindar lagaheimildir: 345. gr. samningsins um starfshætti ESB, ályktun allsherjarþings SÞ nr. 1803 (XVII), 194. gr. sama samnings og regluna um varanlegt fullveldi ríkja yfir náttúruauðlindum. Þetta gerir lesandanum kleift að sannreyna grundvallarforsendur röksemdafærslunnar. Framsetningin er yfirveguð og málefnaleg; höfundur forðast bæði ódýra gagnrýni á ESB og óskilyrta aðildarhrifningu. Hann viðurkennir sérstaklega þau takmörk sem sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB myndi setja, en bendir á að staðbundnir fiskistofnar Íslands gefi svigrúm til sérlausna. Veikleikinn er fremur sá að greinin er eingöngu lögfræðileg greining á sáttmálatextum en fjallar ekki um hvernig framkvæmdin hefur verið í reynd hjá öðrum aðildarríkjum, til dæmis Noregi sem EES-ríki eða smáríkjum innan sambandsins. Slík dæmi hefðu styrkt rökin. Þá er ekkert fjallað um gagnrök þeirra sem telja að valdheimildirnar séu víðtækari í framkvæmd en á blaði. Engu að síður er þetta vandað skoðunarefni frá hæfum höfundi sem rökstyður fullyrðingar sínar með sannreynanlegum heimildum.