Verðmætasköpun í íslenskum sjávarútvegi verður til innan ESB – myndi flytjast heim með aðild

Greinin er birt sem ritstjórnarefni og verður því metin á forsendum röksemdafærslu, ekki heimildajafnvægis. Kjarninn er raunverulegur: tollskrá EES-samningsins leggst þyngra á hærra vinnslustig, og það er efnisleg og athugunarhæf röksemd sem sjaldan heyrist í umræðunni. Höfundur á hrós fyrir að draga hana fram og fyrir að tengja hana við breytta samsetningu útflutnings, meðal annars fiskeldi.

En burðartölurnar hanga í lausu lofti. Fullyrðingin um að einungis tvö prósent aflans séu unnin umfram flökun er óvenju sterk og hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar; hún gæti verið stutt í opinberum útflutningsgögnum, en lesandinn hefur enga leið til að finna þau. Sama gildir um eignarhald íslenskra útgerða í stórum sjávarútvegsfyrirtækjum innan ESB, sem er athugunarhæft úr opinberum skrám en hér látið ósagt hvaðan komi. Þá er innri spenna í röksemdinni sem er ekki leyst: fyrst flakaður fiskur fer tollfrjáls inn, hvers vegna er þá öll verðmætasköpunin sögð verða til utan landsteinanna?

Alvarlegasta veilan er þó eyðan. Grein sem lofar að afgreiða áhyggjur um sjávarútveg og ESB nefnir ekki einu orði sameiginlega fiskveiðistefnu sambandsins, forræði yfir aflaheimildum eða reglur um eignarhald á útgerð. Þau atriði eru sjálf ágreiningsefnið, og að sleppa þeim á meðan sjónarmið andstæðinga eru afgreidd sem „áróður“ og „blekkingar“ er ekki röksemd heldur afsláttur á henni. Viðmælandi Kastljóss er ónefndur og ekki vitnað í hann orðrétt, svo lesandinn fær ekki að vita hvað hann sagði í raun. Fullyrðingar um lægri vexti með evru koma sömuleiðis án nokkurs rökstuðnings.

Niðurstaða: ein góð röksemd, sett fram með óstaðfestum tölum, án þess að takast á við sterkustu gagnrökin, og með orðfæri sem gerir andstæðinginn að strámanni. Það dregur matið niður.