visir.is
2026-06-16 08:01
Þegar „kerfið“ spilar vörn
Skoðanagrein stjórnsýslufræðingsins Jóns Þorsteins Sigurðssonar um réttindagæslu fatlaðs fólks og hættu á hlutverkaárekstri þegar Mannréttindastofnun Íslands á bæði að sinna réttindagæslu og eftirliti á sama sviði. Höfundur byggir á eigin reynslu sem fyrrum embættismaður og beinir gagnrýni sinni að skipulagi stjórnsýslunnar og þátttöku fatlaðs fólks í ákvarðanatöku.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel skrifuð skoðanagrein um réttindagæslu fatlaðs fólks. Höfundur byggir á eigin reynslu, en gæti styrkt rök sín með tilvísun í tiltekið þingskjal og með því að vega andmæli.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og á rétt á sér sem slík. Höfundur kynnir sig sem stjórnsýslufræðing og nýtir eigin reynslu sem embættismaður til að byggja upp röksemdafærslu sína; sú persónulega heimild gefur textanum ákveðinn trúverðugleika. Kjarninn í rökstuðningnum, að tvöfalt hlutverk Mannréttindastofnunar Íslands sem bæði réttindagæsluaðila og eftirlitsaðila geti skapað hlutverkaárekstur, er vel afmarkaður og málfræðilega sannreynanlegur þar sem vísað er til lagafrumvarps sem sé til meðferðar á Alþingi. Höfundur tilgreinir þó ekki hvaða frumvarp eða lagabálk hann á við og vísar ekki til greinar eða þingskjals; lesandi sem vill kafa dýpra þarf sjálfur að leita. Fyrir skoðanagrein er þetta ásættanlegt, en nákvæmari tilvísun hefði styrkt málflutninginn.
Ritgerðin sker sig úr með vel uppbyggðri málfærslu sem nær frá almennri heimspekilegri nálgun á réttindi yfir í afmarkaðan stofnanaágreining. Veikleikinn er einsleitt sjónarhorn: höfundur veltir aldrei fyrir sér mótrökunum, til dæmis hvort samþætting réttindagæslu og eftirlits geti einnig haft kosti eða hvort önnur ríki hafi leyst sambærilegan vanda. Sá skortur gerir textann frekar boðberar en greiningarlegan. Engu að síður er greinin heiðarleg um forsendur sínar og fellur vel að kröfum skoðanablaðamennsku um hreinskilninn málflutning.
