Mistök Vísis og þrettán daga þögn

Greinin er birt sem fréttaefni undir flokknum „Fréttir" en er í raun blanda af fréttaskýringu og ritstjórnarlegu áliti, þar sem Morgunblaðið ver eigin fréttaflutning og gagnrýnir bæði Vísi og utanríkisráðherra. Sú tvíbrigða framsetning er vert að nefna: lesandinn fær ekki skýrt merki um að hér sé um túlkandi og rökræðandi texta að ræða frekar en hlutlausa fréttagreiningu. Á móti kemur að heimildarvinnan er sterk. Vísað er í opinber hollensk þinggögn, skrifleg svör hollenska stjórnarráðsins, eigin viðtalstilraunir Morgunblaðsins, leiðréttingu Vísis, siðareglur ráðherra og ummæli í Financial Times. Tímalínan er vel skjalfest og fullyrðingar almennt staðfestanlegar. Veikleikinn er hins vegar sá að Morgunblaðið er sjálft aðili að málinu; það er bæði fréttamiðill og deiluaðili gagnvart ráðuneytinu, og sú staða er hvergi viðurkennd á gagnsæjan hátt í textanum. Þegar ráðuneytið ávítar Morgunblaðið er gagnrýnin sett fram í varnarham blaðsins sjálfs, sem er skiljanleg afstaða en dregur úr hlutlægni. Einnig er vert að benda á að greinin fer aldrei í gegnum eigin viðmið: hvergi er vitnað í sjálfstæðan sérfræðing í utanríkismálum, stjórnskipunarrétti eða Evrópurétti sem gæti staðfest eða mótmælt túlkunum blaðsins á hugtökum eins og „sérlausnir" á móti „varanlegum undanþágum". Sá munur er lykilatriði í greininni en hvílir alfarið á mati Morgunblaðsins sjálfs. Spurningalistinn í lok greinarinnar er kröftugur og dregur saman það sem enn er óljóst, en hann undirstrikar jafnframt að greinin er í eðli sínu málflutningur jafnt sem fréttagreining.