Sem skoðanagrein er þetta metnaðarfull og vel skipulögð framsetning á mikilvægu viðfangsefni. Höfundar teikna upp skýra röksemdakeðju: framleiðnivöxtur sé hóflegur þrátt fyrir hátt menntunarstig, og bilið milli þekkingar og verðmætasköpunar stafi af veikleikum í umgjörðinni. Þetta er skiljanlegt sjónarmið, en það er athyglisvert hversu lítið greinin styðst við tiltekin gögn. Vísað er í „greiningu BHM" og „samanburðargögn" án þess að nefna hvaða skýrslu, ár eða mælikvarða er um að ræða, til dæmis hvaða framleiðnitölur eða hvaða Norðurlandagögn er stuðst við. Þetta gerir lesandanum erfitt um vik að sannreyna kjarna málsins sjálfstætt. Annar veikleiki er einsleitt tónn röksemdafærslunnar. Greinin fjallar um „hvatkerfi sem umbunar þekkingu" og „sterkari tengsl menntakerfis og atvinnulífs" en gerir aldrei grein fyrir hvaða aðgerðir eða stefnubreytingar hún vísar til, né hvort slík viðleitni hafi áður verið reynd. Með öðrum orðum: vandinn er lýst ítarlega, en tillögurnar eru svo almennar að þær verða nær innihaldslausar. Fyrir skoðanagrein af hagfræðingum stórrar stéttarfélags samtaka mætti ætla dýpri greiningu, tilvísanir í raunverulegar tölur og skýrari stefnutillögur. Engu að síður er rökstuðningurinn samkvæmur sjálfum sér og vel skrifaður.

Greinin er í eðli sínu samantekt á umræðu á samfélagsmiðlum, en blaðamaðurinn gerir nokkuð vel við að draga fram mismunandi sjónarhorn. Ragnheiður er nefnd sem uppspretta, bakgrunnur hennar er réttilega rakinn, og athugasemdir bæði samhljóða og andstæða eru teknar með, þar á meðal frá nafngreindum aðilum eins og Elíasi Péturssyni og Kristjáni L. Möller. Sá flokksmaður sem er ósammála er hins vegar ekki nafngreindur, sem er veikleiki þegar aðrar heimildir eru nafngreindar. Fyrirsögnin notar orðið „kanóna" sem er túlkandi og setur ákveðinn tón, en greinin sjálf heldur þó nokkuð hlutlausum svip. Verulegur annmarki er að engin sjálfstæð fréttaöflun virðist eiga sér stað; blaðamaðurinn hefur ekki haft samband við Ragnheiði, forystumenn flokksins eða aðra til að fá frekari viðbrögð. Allt efnið virðist komið beint af samfélagsmiðlum. Þetta er ekki afhjúpandi fréttamennska heldur endursögn á opinberri umræðu, og sem slík er greinin ásættanleg en ekki framúrskarandi. Tilvísun í ónafngreinda konu sem „nefndir" (rétt: nefndi) Þórdísi Kolbrúnu án þess að nafngreina hana eða staðfesta túlkun hennar er dæmi um lauslega meðhöndlun.

Greinin er skoðanagrein og ber að meta sem slíka. Höfundur gefur sig skýrt fram sem formann hagsmunasamtaka, sem eykur gagnsæi. Röksemdafærslan er vel byggð á þremur nafngreindum dómum með tengdum tilvísunum, auk þess sem vísað er til nafngreinds fræðimanns, Davíðs Þórs Björgvinssonar, sem hefur augljóslega viðeigandi bakgrunn. Þetta er styrkur greinarinnar. Hins vegar ber að nefna nokkra veikleika sem snerta röklega heilindi. Í fyrsta lagi er tilvitnunin í Davíð Þór sett fram án þess að greint sé frá hvar eða hvenær hann lét þessi orð falla; lesandi getur ekki gengið úr skugga um hvort um beina tilvitnun sé að ræða eða túlkun höfundar á sjónarmiðum hans. Í öðru lagi er samanburðurinn á íslenskum dómi og dómum Mannréttindadómstólsins einstreymur: höfundur dregur beina hliðstæðu milli mála sem kunna að vera ólík í grundvallaratriðum, en gerir engan fyrirvara um að staðreyndaaðstæður séu hugsanlega ekki sambærilegar. Þriðja atriðið er að greinin leggur allt mat á einn dóm Landsréttar og alhæfir þaðan yfir á „mynstur" í íslenskri dómaframkvæmd, án þess að fleiri dómar séu nefndir til stuðnings þeirri fullyrðingu. Slíkt veikir rökstuðninginn. Lokasetningin, sem spyr hvort dómstólar „verðlauni" foreldri sem rýfur tengsl, er sterk málflutningsorðræða fremur en rökstudd ályktan, og þar sýnir greinin skýrast hvar hún er hagsmunaskrif fremur en greining.

Greinin er skoðanagrein og ber að meta sem slíka, en nokkrir veikleikar koma í ljós þegar röksemdafærslan er skoðuð nánar. Höfundur vísar til þess að „stjórnmálamenn" og „tillögur" um styttingu leikskólakennaranáms séu til staðar, en nefnir hvergi nafn á þeim stjórnmálamönnum, flokki eða skjali sem um ræðir; lesandinn veit ekki hvort vísað sé í umræðu á Alþingi, í forritum framboða eða í ummælum í fjölmiðlum. Fullyrðingin um „100 daga" er sett í gæsalappir án þess að tilgreint sé hvað eða hvers konar loforð vísað er til. Þetta gerir lesandanum erfitt fyrir að meta hvort gagnrýnin sé sanngjörn eða hvort höfundur sé að hæfa strámann. Þá segir höfundur „rannsóknir sýna skýrt" að menntun leikskólakennara sé forsenda gæða, en vísar ekki til einstakra rannsókna, fræðimanna eða stofnana. Fyrir dósent við Háskóla Íslands væri eðlilegt að benda á í það minnsta eina heimild. Röksemdafærslan er að öðru leyti skýr og innbyrðis samkvæm, uppbygging textans er vel skipulögð og tónninn styrkur. Sem málflutningur er greinin ágæt, en sem rökstudd skoðanagrein byggð á fagþekkingu höfundar mætti hún vera mun betur stoðuð gögnum og viðmiðum.

Greinin er skoðanagrein frambjóðanda fyrir sveitarstjórnarkosningar og ber að meta sem slíka. Höfundur gerir gagnsætt hvaðan hún kemur, sem er gott. Röksemdafærslan er hins vegar á yfirborðinu: fullyrðingar eins og „fjárfesting í þjónustu sem er forvörn gegn svo alvarlegum vanda mun ávallt borga sig" eru settar fram sem sjálfsagður sannleikur án nokkurra gagna eða tilvísana í rannsóknir. Ekkert er sagt um hvað lágþröskuldaþjónusta kostar, hvernig hún hefur reynst annars staðar, eða hvers vegna núverandi kerfi virkar ekki, aðeins er fullyrt að „kerfin okkar eru að miklu leyti byggð upp þannig" að börn fái ekki hjálp nógu snemma. Þetta er algengt í kosningagreinum, en hefði styrkt röksemdafærsluna verulega ef höfundur hefði stutt sig við gögn um biðlista, fjölda barna í viðkvæmum aðstæðum eða reynslu annarra sveitarfélaga. Sem rökstuðningsgrein er þetta fremur grunn málflutningur sem reiðir sig á tilfinningaleg rök frekar en efnislega undirbyggingu.

Sem skoðanagrein stjórnmálamanns er eðlilegt að hún sé einhliða, svo jafnvægi er ekki viðeigandi mælikvarði. Hins vegar má meta rökstuðninginn og hugverkið. Höfundur nefnir nokkrar tölur, til dæmis að húsaleiga taki allt að 70 prósent af ráðstöfunartekjum og að „um sex hundruð manns" bíði eftir félagslegu húsnæði. Þessar fullyrðingar eru settar fram án þess að tilvísun sé gefin í heimildir, rannsóknir eða opinber gögn. Lesandinn verður að treysta höfundi fyrir réttmæti talnanna, og í skoðanagrein sem krefst aðgerða væri eðlilegt að vísa í skýrslu frá borginni eða Hagstofu. Röksemdafærslan er að mestu tilfinningadrifin og endurtekin: vandinn er lýst ítrekað en lausnirnar eru almennar og án kostnaðarmats eða tímaramma. Hugmyndir eins og útvíkkun vaxtarmarka, Sundabraut og „ný innviðafélög með lífeyrissjóðum" eru settar fram án þess að höfundur viðurkenni nokkrar hindranir eða gagnrýni á þessar tillögur. Orðalagið „gæluverkefni" um stefnu sitjandi meirihluta er skýrt dæmi um pólitískt hlaðna setningu sem gefin er sem staðreynd. Á heildina litið er þetta dæmigerð kosningagrein; skýr í boðskap en grunnsöm í rökstuðningi.

Greinin er í raun styttri kynning eða tenging við efni í prentútgáfu Morgunblaðsins, ekki sjálfstæð fréttaskýrsla. Nefnd eru nöfn tveggja fulltrúa, Þórkötlu Soffíu Ólafsdóttur og Hlyns Ársælssonar, og vísað til viðtala í blaðinu, en ekkert beint tilvitnun eða efnisleg greining kemur fram í textanum sjálfum. Lesandinn fær aðeins yfirborðskennda mynd af ágreiningi framboðanna: annað vill „flytja Vatnsfjarðarvirkjun úr biðflokki í nýtingu" og hitt vill „leggja meiri áherslu á uppbyggingu flutningskerfisins". Þetta eru gagnlegar upplýsingar, en engin gögn eða tölur styðja fullyrðingarnar umfram vísun í umsögn sveitarfélagsins til ráðherra, sem er ekki útlistuð frekar. Einnig er vísað til þess að Orkubú Vestfjarða hafi „lengi haft á teikniborðinu" allt að 20 til 30 MW virkjun, sem er staðhæfing sem nýtist lesanda en er ekki studd frekari heimild. Jafnvægi er í grunninn til staðar, þar sem bæði framboð eru nefnd og röksemdir þeirra kynntar, en dýpt skortir. Hluti textans er helgaður kynningarefni um „spurningabox" á kosningavef mbl.is, sem blandast fréttinni á óheppilegan hátt og dregur úr faglegri ásýnd.

Greinin er í raun stytting eða kynning á lengri grein í prentútgáfu Morgunblaðsins, sem kemur skýrt fram í lokasetningunni. Sem slík er hún takmarkað sjálfstæð fréttavinna. Ráðherra er eina heimildin og orðalag hans er tekið upp nánast án alls samhengis eða gagnrýninnar spurningar. Engum er gefinn kostur á að svara, til dæmis Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun, sem gæti útskýrt tafirnar. Þegar ráðherra segir tafirnar vera „sérstakt rannsóknarefni" og „fáránlegar" er það sterk fullyrðing sem ætti að kalla á viðbrögð frá þeim aðilum sem bera ábyrgð á umhverfismatinu. Án þeirrar andsvars virkar greinin eins og einhliða samskiptaskrifstofa ráðherrans. Jafnframt vantar grunnupplýsingar: hversu lengi hefur verið beðið? Hvenær átti matinu að ljúka samkvæmt upprunalegu áætluninni? Þessar staðreyndir myndu gera lesandanum kleift að meta hvort gagnrýni ráðherrans sé réttmæt. Sem stutt vísun í lengri grein er þetta viðunandi, en sem sjálfstæð frétt stenst hún ekki almennilega kröfur um jafnvægi og samhengi.

Greinin byggist nánast alfarið á orðum eins þingmanns, Höllu Hrundar Logadóttur, og er í raun vettvangur fyrir pólitísk skilaboð hennar. Engin svör eða viðbrögð frá innviðaráðherra Eyjólfi Ármannsyni eru birt, þrátt fyrir að hann sé nafngreindur og fundarbeiðnin sé beint til hans. Þar sem greinin fjallar um beiðni um fund frekar en niðurstöðu hans má að vissu leyti skilja hvers vegna svör ráðherra eru ekki til staðar, en fagleg fréttamennska hefði krafist þess að reynt væri að ná í afstöðu ráðuneytisins eða ráðherra. Staðreyndir um siglingatíma, fjölda ferða og lokun Landeyjahafnar eru settar fram án tilvísana í nákvæma heimild, þótt þær séu almennt þekktar í umræðunni. Spurningarnar til ráðherra eru birtar í heild sinni, sem gefur lesendum gagnsæi um efni beiðninnar, en greinin les þrátt fyrir það meira sem fréttatilkynning frá þingmanni en sjálfstæð fréttatúlkun. Ekki er haft samband við Vestmannaeyinga sjálfa, fulltrúa sveitarfélags, Eimskip eða aðra aðila sem tengjast málinu, sem hefði styrkt efnið verulega. Fyrirsögnin endurspeglar eingöngu sjónarmið þingmannsins og er þar með frekar pólitískt slagorð en hlutlaus fyrirsögn.

Greinin tilheyrir skýrt afmörkuðu greinarformi: stöðluð spurningalisti sem allir oddvitar fá sömu spurningarnar. Það er ekki fréttaskrif heldur kynningarsnið, og ber að meta hana sem slíka. Innan þess ramma sinnir greinin hlutverki sínu; Guðbjörg er nafngreind, bakgrunnur hennar kynntur og svörin birt í eigin orðum. Svörin gefa lesendum nokkra innsýn í forgangsröðun frambjóðandans, til dæmis áherslu á endurreisn Grindavíkur, gagnrýni á upplýsingaflæði og áhuga á innisundlaug. Einn veikleiki er að sniðið leyfir engan eftirfylgnispurning; þegar Guðbjörg segir að sveitarfélagið sé „komið að þolmörkum" í niðurskurði, fæst engin nánari útskýring eða tölulegar vísbendingar, sem er ágætt í léttri kynningu en þýðir að lesandinn fær takmarkaðar efnislegar upplýsingar. Formið sjálft er eins konar pólitískt sýnishorn og gefur öllum frambjóðendum jafnt rými, sem jafnar út hlutleysissjónarmið. Sem slíkt er greinin heiðarleg en grunnstigs blaðamennska; hún bætir litlu við umfjöllun um stöðu Grindavíkur umfram það sem frambjóðandinn sjálf segir.