Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta sem slíka. Höfundur nýtir spurningaformið sem stílbrögð til að draga fram efasemdir um ESB-aðild, en þetta form verður um leið veikleiki: fullyrðingar sem settar eru fram sem spurningar komast hjá kröfu um rökstuðning. Til dæmis er staðhæft að „vextir og verðlag" séu „heimatilbúið vandamál" sem stjórnmálamenn geti lagað sjálfir, án nokkurrar tilvísunar í hagfræðilega greiningu. Fullyrðingin um þriðja orkupakkann, að hann hafi leitt til hærra orkuverðs, er sett fram sem augljós staðreynd en engin gögn eða heimildir styðja hana. Á sama hátt er spurt hvort samfélagið sé að „segja þeim eldri að sitja heima" í atkvæðagreiðslunni 29. ágúst, en hvergi er bent á hver eða hvað stendur að baki þeirri fullyrðingu.

Sérstaklega áberandi er setningin „Af hverju vilja Íslendingar vera í stríði við vina okkar, Rússa?" Hún felur í sér forsenduna að Rússar séu „vinir okkar" og að ESB-umsókn jafngildi stríðsyfirlýsingu, en hvorugt er rökstutt eða sett í samhengi við pólitískt landslag eftir innrás Rússlands í Úkraínu. Sem rökræðugrein er þetta veikt: fjöldi tilfinningalegra spurningaspurna kemur ekki í stað rökstuðnings. Höfundur hefði styrkt mál sitt verulega með því að vísa í dæmi frá öðrum ríkjum, hagvísa eða opinber gögn. Sem skoðunarefni á vettvangi opinberrar umræðu uppfyllir greinin lágmarkskröfur um gagnsæi, þar sem höfundur er nafngreindur og afstaðan skýr, en hugmyndafræðileg heiðarleiki krefst einnig þess að staðhæfingar séu studdar einhverju meira en ályktunarspurningum.

Greinin byggir á opinberum reglum EBU og vitnar beint í texta þeirra, sem er góð heimildanotkun. Fordæmið um Úkraínu árið 2022 er réttilega dregið fram til að setja nýju reglurnar í samhengi. Hins vegar er um einfalda endursögn á opinberum reglum að ræða án þess að leitað sé til nokkurs utanaðkomandi aðila, svo sem fulltrúa þátttökuþjóða, fréttaritara sem hafa fylgst með keppninni eða sérfræðinga um alþjóðleg sjónvarpssamtök. Ekkert er fjallað um gagnrýni sem reglurnar hafa hugsanlega vakið eða um hvað nákvæmlega knúði þessar breytingar; t.d. hvort Ísrael hafi verið umdeildur gestgjafamöguleiki og hvort reglurnar séu svar við þeirri umræðu. Þessi skortur á samhengi og raddflóru gerir greinina frekar þunna. Engu að síður er heimildatilvísunin skýr og staðreyndirnar sannreynanlegar; þetta er hefðbundin miðlun á opinberum tilkynningum, ekki rangar upplýsingar.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er nafngreindur sem fyrrverandi þingmaður. Rökstuðningurinn er óvenjulega vel undirbyggður miðað við það sem almennt sést í skoðanagreinum á íslenskum miðlum: höfundur vísar endurtekið og markvisst í tiltekna opinbera skýrslu, þ.e. skýrslu utanríkisráðherra til Alþingis 2012, og í gögn framkvæmdastjórnar ESB um IPA-aðstoð. Tölurnar eru sannreynanlegar og heimildir nafngreindar. Verðlagsumreikningurinn á 400 milljónum króna er sýndur með tveimur viðmiðum, sem eykur gagnsæi.

Það má þó benda á að greinin er einhliða í þeim skilningi að hún tekst á við eitt rök andstæðinga (kostnaðinn) en svarar ekki öðrum efnislegum andmælum, svo sem spurningum um fullveldi eða pólitískan kostnað. Vísun í Carl Baudenbacher er gagnrýnin en ekki sett í víðara samhengi um hvað hann heldur nákvæmlega fram. Sem skoðanagrein er þetta þó ekki ágalli heldur afmarkað efnisval. Heilt yfir er þetta vel saminn og heimildaríkur pistill sem stendur vel undir þeim kröfum sem gera má til skoðanagreina.

Greinin nýtir tvær meginheimildir: grein Boteach sjálfs á Israel National News og staðfestingu Samúels Guðmundssonar á Instagram. Blaðamaðurinn bætir þó við eigin samhengi, meðal annars andsvörum af samfélagsmiðlum sem vísa til þess að Boteach hafi sjálfur átt frumkvæði að árekstrum. Þetta jafnvægi er þakkarvert og kemur í veg fyrir að greinin verði hreinn megafónn fyrir eina hlið. Á hinn bóginn er verulegur veikleiki að enginn viðmælandi er beint tiltækur til jafnvægis; Samúel Guðmundsson er nefndur en ekki fenginn til viðtals. Ekkert kemur fram frá íslenskum löggæsluaðilum, bargestum eða öðrum vitnum sem gætu staðfest eða hrakið fullyrðingar Boteach um áreitni og árásir. Þegar einstaklingur heldur því fram að hann hafi verið ráðist á og óttast um líf sitt hefði verið eðlilegt að leita eftir staðfestingu lögreglu eða sjúkrahúss. Lýsingin á Boteach sem „umdeildum" og athugasemdin um að hann hafi „ekki haft mikinn áhuga á að komast að botni í málinu með því að tala rólega" sýna að blaðamaður reynir að skapa samhengi, en þetta er frekar málað en rökstutt. Þar sem greinin birtist sem ritstjórnarefni, ekki skoðanagrein, hefði verið rétt að styðja slíkt mat betur. Heilt á litið er þetta þokkaleg yfirlitsgrein sem stendur á fremur veikum heimildalegum grunni miðað við alvarleika ásakananna.

Greinin er flokkuð sem ritstjórnarefni en er í raun einróma endursögn á Facebook-færslu eins aðila, fyrrverandi ráðherra og þekkts ESB-aðildarsinna. Enginn andmælaaðili fær að svara, hvorki Ólafur Ragnar, Sigmundur Davíð né Hannes Hólmsteinn, þótt alvarlegar ásakanir séu viðraðar, meðal annars um „áróðursmeistaraskap" og uppspuna. Eina tilvitnunin í Ólaf Ragnar kemur úr viðtali við Bratkast og er tekin úr samhengi á þann hátt að lesandinn fær ekki heildarmyndina; Ólafur Ragnar tók sjálfur fram í sama viðtali að honum þætti „mjög óeðlilegt" ef samningur yrði ekki borinn undir þjóðina, sem dregur verulega úr fullyrðingu Össurar. Greinin nefnir þetta en leggur ekkert mat á mótsögnina. Framsetningin hallar eindregið að já-hliðinni: Kristrún er kölluð „stjarna Silfursins" og „trúverðugasti stjórnmálaleiðtogi samtíðarinnar" án nokkurrar andstöðuröddar, og Sigmundi Davíð er lýst sem „hysterískum". Þetta er ekki fréttaskrif heldur pólitísk álitsgrein eins manns, klædd sem ritstjórnarefni. Hefði blaðamaðurinn bætt sjálfstæðri heimildaöflun, viðbrögðum frá hinum hliðinni eða a.m.k. greiningu á fullyrðingunum, hefði greinin staðist betur. Eins og hún stendur er hún mjög einhliða og fáir lesendur geta gert sér grein fyrir því án þess að leita annað.

Greinin er birt sem skoðun og höfundurinn er skýrt nafngreindur með ítarlegum titlum: fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins og fyrrverandi gestakennari við Háskóla Íslands. Þetta er sérfræðingur sem skrifar beint af eigin reynslu og þekkingu, sem gefur skoðuninni faglegan grundvöll. Rökstuðningurinn er skipulegur og vel uppbyggður í þremur hlutum. Baudenbacher vísar í eigin grein frá 2018 á LSE Brexit Blog, Bruegel-tillögu frá 2016 og Nýja hansasambandið; þessar tilvísanir eru sannreynanlegar og styðja kjarna málatilbúnaðarins. Tilvísun í 1. grein svissneskra borgaralaga og dómara Benjamin Cardozo er sömuleiðis staðreynanleg.

Það sem ber að nefna er að greinin er alfarið einstefnuröksemdarfærsla: ESB er sett í hlutverk þess sem hafi skammsýni, meðan EES/EFTA-líkanið er eingöngu lýst jákvætt. Engin tilraun er gerð til að mæta gagnrökum, til dæmis um lýðræðishalla EES-samningsins, takmarkaða áhrif á reglusetningu eða ástæður þess að nokkur EFTA-ríki völdu aðild. Í skoðanagrein er slíkt ekki krafa, en hugmyndafræðileg heiðarleiki hefði aukist ef höfundurinn hefði brugðist við einhverjum gagnrökum. Einnig má nefna að samanburður á íslenskum og norskum dómstólum byggist eingöngu á persónulegri reynslu höfundar („in my experience"), sem er veikt en eðlilegt í skoðanagrein sérfræðings. Á heildina litið er þetta rökvís og vel rökstudd skoðun sem stendur traustvekjandi á eigin forsendum.

Greinin er birt sem skoðanagrein og á því að metast á gæðum rökstuðnings og heiðarleika í umfjöllun, ekki á jafnvægi heimilda. Steingrímur er nafngreindur og sérstakur bakgrunnur hans er haldinn á lofti: hann var ráðherra yfir lykilmálaflokkum í fyrri viðræðum og segist eiga málsskjöl í fórum sínum. Þetta gefur fullyrðingum hans um stöðu viðræðna 2012 ákveðið vægi sem persónulegur vitnisburður, en vert er að benda á að engin tilvísun er í opinber skjöl eða aðgengilegar heimildir sem lesandi gæti sjálfur sannreynt. Höfundur nefnir „nokkuð heilleg afrit viðkomandi málsskjala" en birtir ekkert úr þeim, sem gerir rökin frekar traustmál en sannreynanleg. Fullyrðingar um stöðu Íslands á „flesta mælikvarða lífskjara, lífsgæða, jafnréttis" eru ósérgreindar; engin tilgreind mælitæki eða skýrslur. Slíkar staðhæfingar eru þó algengar í skoðanagreinum og mega teljast almennur vitneskjugrunnur.

Rökstuðningurinn er skipulegur og má segja heiðarlegur: Steingrímur viðurkennir að málið sé ekki svart eða hvítt og reynir ekki að dylja eigin pólitíska stöðu. Orðalagið „fallið fyrir áróðri" um þá sem vilja viðræður er þó kantað og dregur úr þeirri heiðarleikayfirlýsingu. Á heildina litið er þetta vel skrifuð og vel afmörkuð skoðanagrein; röksemdafærslan er samfelld þótt heimildastoðin sé fremur persónuleg.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er nafngreindur sem íslenskukennari við Háskóla Íslands, auk þess sem hann stofnaði verkefnið „Gefum íslensku séns" við Háskólasetrið á Vestfjörðum. Þessi bakgrunnur gefur honum faglegan grundvöll til að fjalla um efnið og eykur trúverðugleika pistilsins. Röksemdafærslan er skýr og aðgengileg: tvö meginvandamál eru dregin fram, bæði tengd samfélagslegu umhverfi frekar en formlegu námi. Hins vegar er greinin afar stutt og yfirbragðsleg; höfundur setur fram fullyrðingar um stöðu mála án þess að vísa í nein gögn, rannsóknir eða dæmi, og lokar með spurningunni „en hver á að breyta þessu?" án þess að leggja til lausnir. Sem skoðanaskrift nær hún markmiði sínu, að vekja athygli, en sem framlag til umræðu er hún fremur grunnsótt. Rökstuðningurinn hefði orðið sannfærandi ef höfundur hefði t.d. vísað í reynslu nemenda sinna eða niðurstöður kannana um málnotkun innflytjenda.

Greinin ber einkenni einhliða viðtals þar sem borgarstjóri fær rúmt svið til að hafna gagnrýni stjórnarandstöðunnar, en Pétur H. Marteinsson er ekki spurður út í svör hennar. Sjónarmið hans eru rakin í stuttu máli, en þau koma öll í gegnum sjónarhorn Hildar eða fyrri ummæla hans; hvergi er vikið að því hvort hann hafi verið beðinn um athugasemdir við þessi svör. Þetta gerir greinina að einstefnumiðli frekar en jafnvægislegri frétt. Til að skilja þetta í samhengi: það er eðlilegt að birta viðtal við borgarstjóra, en þegar viðtalið snýst nær alfarið um að hafna afstöðu tiltekins stjórnmálamanns, er sjálfsagt að bjóða honum svarrými. Morgunblaðið vísar í prentútgáfu fyrir nánari umfjöllun, sem þýðir að netlesendur fá aðeins eina hlið málsins. Heimildir eru takmarkaðar við borgarstjórann sjálfan og fyrri ummæli Péturs, og engin gögn eða tölulegar heimildir eru nefndar til stuðnings fullyrðingum, til dæmis um sjálfbærni rekstrar eða fækkun bílastæða.

Greinin er beinlínis frétt af opinberum fundi og endurspeglar vel það sem þar fór fram; tilvitnanir í forsætisráðherra eru greinilega teknar af fundinum og settar í skýrt samhengi. Sólveig Sigurðardóttir skýrir ferlið, tímalínu og forsendur þjóðaratkvæðagreiðslunnar á skiljanlegan hátt. Hins vegar er raddflóran einsleit: enginn gagnrýnandi, stjórnarandstaðan, stjórnskipunarfræðingar eða hagfræðingar fá að svara. Fullyrðing forsætisráðherra um að „það kosti tvo milljarða að gera ýmislegt" er sett fram án þess að blaðamaður staðreyni kostnaðartöluna eða setji hana í hlutfallslegt samhengi. Sama á við um tilvísun í leiðtogafundinn 2023; engin heimild styður þá upphæð utan orða forsætisráðherra. Þegar mál sem varðar stóra stjórnarskrárbreytingu er til umfjöllunar hefði verið eðlilegt að leita til a.m.k. eins óháðs sérfræðings um lýðræðislegt umboð 50,1% meirihluta eða um stjórnarskrárferlið. Þrátt fyrir að fundarfréttir séu oft eins heimildamanns í eðli sínu hefði lítill viðbótarskammtur af sjálfstæðri skoðun styrkt fréttina verulega.