Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Rökstuðningurinn er vel skipulagður og heiðarlegur; höfundur leynir ekki afstöðu sinni og greinir skýrt á milli þess sem hann telur staðreynd og þess sem er túlkun. Sterkasta hliðin er sú að hann vísar beint í tilvitnun forsætisráðherra úr hlaðvarpsviðtalinu, sem lesendur geta sjálfir sannreynt, og nýtir hana til að byggja upp kjarnarök sín um eðli þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Veikleikarnir eru minniháttar en þó nefnanlegir: fullyrðingin um „veruleg fjárútlát" og „mikið pólitískt fjármagn" vegna aðildarviðræðna er ekki studd neinum tilvísunum eða gögnum, þótt hún sé sannfærandi á yfirborðinu. Einnig eru „rauð strik" forsætisráðherra nefnd án þess að þau séu tilgreind nánar, sem er vissulega háð því hvað fram kom í viðtalinu, en dregur úr upplýsingagildi greinarinnar. Sem skoðanagrein stenst þetta vel: rökin eru samkvæm sjálfum sér, tónninn er kurteis gagnvart andstæðum sjónarmiðum og höfundur viðurkennir rétt forsætisráðherra til sinnar afstöðu. Greinin hallar hugmyndafræðilega í átt að fullveldisvarnarsjónarmiðum og efasemdum um ESB-aðild.

Greinin er birt sem ritstjórnarefni og á því að meta á forsendum rökstuðnings og hugmyndafræðilegrar heiðarleika. Sterkasta atriðið er vísbending um 407 milljóna króna styrk frá „Fast Track to Innovation" sjóði ESB til Kerecis, sem er í megindráttum sannreynanlegt. Greinin nefnir einnig að Coloplast hafi fengið „milljónir evra" í ESB-styrki, en veitir enga nánari tilvísun eða sundurliðun, og fullyrðingin um „danskra ríkisstyrkja til nýsköpunar" er enn óljósari. Þar er veikleikinn: skoðunargrein sem byggir kjarnann á dæmigerðri tvískinnungu (hafa þegið ESB-styrki en vera á móti ESB) á að geta lagt fram nógu skýr gögn til að lesandinn geti metið mál sjálfur.

Fullyrðingin um að „meira en 90% Dana segjast ánægðir með aðild Danmerkur" er ekki ótennjanleg en hefði þurft tilvísun í tiltekna könnun eða heimild; slík tala er nógu nákvæm til að krefjast stuðnings. Framsetningin er skýrt ESB-hlynnt og spyr einungis gagnrýninna spurninga í eina átt, sem er eðlilegt í skoðanargrein svo framarlega sem lesandinn veit hvar hann stendur. Hins vegar er retorísk notkun á „Orðið á götunni" sem endurtekin framsetningaraðferð frekar til þess fallin að klæða skoðanir í búning almennrar samstöðu, sem dregur úr gagnsæi röksemdafærslunnar. Í heildina: sannfærandi grunntónn, en nokkrar lykilfullyrðingar eru of lauslega studdar til að rökstuðningurinn standist vel.

Styrkur fréttarinnar liggur í því að bæði Gísli Steinar Gíslason, forráðamaður 701 Hotels, og íbúar á borð við Mána Valsson og Rúnar Guðmundsson fá að tjá sig, sem skapar ágæta spennu milli eigendahliðar og samfélagslegra hagsmuna. Vísað er í Austurfrétt um sögu félagsheimilisins, sem styrkir samhengið. Aðalveikleiki fréttarinnar er sá að sveitarfélagið Múlaþing fær hvergi að svara fyrir sig, þrátt fyrir að Máni haldi fram að bærinn hafi neitað tilboði um kaup á salnum. Þetta er veigamikil fullyrðing sem kallar á staðfestingu eða andsvör frá sveitarfélaginu; án þess situr lesandinn uppi með órökstudda ásökun í garð bæjaryfirvalda. Einnig er setning um kostnað við viðgerðir (sem virðist skorin af) ábótavant, og hugtakið „hylkjahótel" er skýrt með enskum skilningi í sviga en lesendum er ekki útskýrt almennilega hvað felst í hugmyndinni. Þetta er þó almenn staðbundin frétt sem sinnir vel helstu aðilum málsins, að Múlaþingi undanskildu.

Fréttinni ber vel frá sér í grundvallaratriðum: tveir nafngreindir heimildamenn koma við sögu, annars vegar Geir Gunnar Geirsson, forstjóri Stjörnugríss, hins vegar Hildur Rún Björnsdóttir lögreglufulltrúi. Þetta gefur lesandanum bæði sjónarhorn þess sem varð fyrir innbrotinu og stöðu lögreglurannsóknar. Veikleikinn felst í að skoðanir og tilgátur forstjórans, sem ekki er lögreglumaður eins og hann sjálfur bendir á, fá mjög ríkulegan sess; fyrirsögnin sjálf fullyrðir nánast sem staðreynd að sömu aðilar hafi verið að verki, þótt lögregla segi eingöngu að það sé „ekki ólíklegt". Fréttamaður hefði getað gætt betur jafnvægis með því að taka skýrt fram að engar sönnunir liggja fyrir um þessa tengingu, auk þess sem sjónarhorn dýraréttindasamtaka eða annarra hlutaðeigandi er algjörlega fjarverandi. Á heildina litið er þetta viðunandi dagblöðlufrétt sem sinnir grunnfréttaskyldu sinni, en framsetningin hallar nokkuð í átt að túlkun heimildamannsins án nægilegrar gagnrýnnar aðgreiningar frá blaðamanns hálfu.

Fréttinni til bótar eru tvær nafngreindar heimildir sem standa hvort gegn öðru: Hörður Magnússon hjá Útivist lýsir versnandi símasambandi á hálendinu, Sigurbjörn Óskar Guðmundsson hjá Sýn hafnar því. Þetta gefur grunnmynd af deilunni. Veikleikinn er að enginn þriðji aðili er spurður, til dæmis Fjarskiptastofa eða önnur fjarskiptafyrirtæki eins og Síminn eða Nova, sem hefðu getað veitt óháð mat á áhrifum 2G/3G-lokunanna. Einnig er engin tilvísun í mælingar eða gögn um þekju á hálendinu; fullyrðingin um versnandi samband hvílir á „tilfinningu" og almennri umræðu. Bæta hefði mátt við með því að spyrja björgunarsveitir eða almannavarnadeild um öryggisáhrif, enda er öryggissjónarhornið nefnt ítrekað. Lokasetningin, þar sem fólk er hvatt til að hafa samband við þjónustuver, virkar óeðlilega sem ráðlegging í frétt fremur en sem beint tilvitnun. Í heild er þetta almennileg frétt með tveimur aðilum en of grunnt efnislega til að skara framúr.

Greinin er umfangsmikil og vel rannsökuð; hún styðst við opinber álitsskjöl Skipulagsstofnunar, umsagnir Náttúruverndarstofnunar og Náttúrufræðistofnunar, fundargerðir sveitarfélaga, úrskurði nefnda og dóma Hæstaréttar. Þetta er frumskoðun sem Heimildin hefur unnið sjálf, og heimildasafnið er víðtækt og sannreynanlegt. Sérstaka athygli vekur hversu greinilega blaðamaður hefur farið í gegnum umhverfismatsskýrslur og raðað saman sögu hvers svæðis.

Veikleikinn liggur í jafnvægi og framsetningu. Greinin gefur rödd framkvæmdaraðila takmarkað rými; svör Orkuveitunnar fá eina málsgrein, HS Orka stuttan kafla, og Eden Mining eina fullyrðingu um kolefnisspor. Á móti eru álitsgerðir umhverfisstofnana og efasemdir útivistarfólks ítarlegar. Sveitarstjórnir, sem samþykktu margar þessara framkvæmda, eru sjaldan beðnar um skýringar á afstöðu sinni; undantekning er stutt tilvitnun í þáverandi bæjarstjóra Hafnarfjarðar. Bæjarstjóri Ölfuss er vitnað til um hafnaruppbyggingu en ekki beðinn um að svara gagnrýni á námuvinnsluna. Umhverfismatsskýrslur eru auðvitað opinber gögn og rétt er að vitna í þær, en þegar framkvæmdaraðila er nánast ekki hleypt að í eigin málum verður myndin skekkt. Inngangurinn um haustlyng og Ingólf landnámsmann er skemmtilegt bókmenntabragð en dregur lesandann í ákveðna tilfinningu áður en staðreyndir koma til sögu, sem er framsetningarval sem vert er að nefna. Þrátt fyrir þessa galla er um metnaðarfulla gagnasöfnun að ræða sem ber vitni um sjálfstæða blaðamennsku.

Frétt þessi byggir nánast alfarið á opinberri tilkynningu Icelandair og tilvitnun í forstjóra félagsins, Boga Nils Bogason. Það er ekki óeðlilegt í viðskiptafréttum af þessu tagi, en greinin hefði styrkt sig verulega ef sjálfstæður greiningaraðili eða sérfræðingur í flugrekstri hefði verið spurður út í áhrif þessarar ákvörðunar, til dæmis á samkeppnisstöðu félagsins eða stöðu á leigumarkaði flugvéla. Blaðamaðurinn leggur til eigin samhengi um drægni véla og mögulega nýja áfangastaði, sem er gagnlegt, en fullyrðingar um 30% minni eldsneytisnotkun og betri hljóðvist eru teknar beint úr tilkynningu félagsins án þess að þær séu settar í samhengi eða gagnrýndar. Framsetningin er í heild jákvæð gagnvart félaginu; ekkert er fjallað um fjárhagslega áhættu, kostnaðarhlið leigusamninganna eða hugsanlega galla við skiptin frá Boeing. Greinin er þannig vel skrifuð og skipulögð viðskiptafrétt, en hún er nær kynningarefni en gagnrýninni umfjöllun.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur gefur sig fram sem slíkan. Tengsl hans við samtökin Sjá eru skýrt tilgreind, sem er til fyrirmyndar. Rökstuðningurinn er skipulagður og innbyrðis samkvæmur: hann vísar til EES-samningsins frá 1994 sem staðreyndargrundvallar og teflir upp röð dæma um réttarbætur, svo sem persónuverndarlöggjöf, réttindi flugfarþega og samkeppnisreglur. Þessi dæmi eru sannreynanleg og almennt viðurkennd. Veikleiki greinarinnar liggur í því að hún setur ávinninginn af EES-regluverkinu fram nánast án fyrirvara. Engin tilvísun er gerð í kostnaðinn sem fylgir innleiðingunni, tafir, innleiðingahalla eða dæmi þar sem EES-gerðir hafa hentað íslenskum aðstæðum illa. Fullyrðingin um að heildaráhrifin hafi verið „furðu" jákvæð er sett fram sem staðreynd en studd neinu mati, neinni úttekt eða neinni rannsókn. Fyrir skoðanagrein er þetta innan marka, en heiðarleiki rökstuðningsins hefði styrkst ef höfundur hefði brugðist skýrt við a.m.k. einu raunverulegu gagnroki í stað þess að vísa almennt til Heimssýnar. Aðgátin við rökvísina um Danmörku er ágæt, en samanburðurinn vantar samhengi: stærðarmunur ríkjanna og áhrifaþungi innan ráðherraráðsins skipta máli sem höfundur þegir um. Heilt yfir er þetta skýrt rökstudd skoðun sem uppfyllir grundvallarviðmið skoðanagreinaskrifa, en hún vinnur ekki alveg af sér einhliða framsetningu á viðfangsefninu.

Greinin er birt sem skoðun og höfundur gefur skýrt upp hagsmunatengsl sín, sem er til fyrirmyndar. Sem röksemdafærsla stendur hún á nokkuð traustum grunni: höfundur vitnar beint í greinar álits Feneyjanefndarinnar (38. gr., 40. gr., 42. gr. og 60. gr.) og birtir orðrétta tilvitnun, sem gerir lesandanum kleift að sannreyna efnið sjálfur. Þingsályktunartillaga utanríkisráðherra er nefnd sem viðmið og Facebook-færsla Sigurðar Kára Kristjánssonar tilgreind sem heimild. Þetta er vel heimildað miðað við tegund greinarinnar.

Veikleikinn liggur fremur í einstefnu rökstuðningsins. Höfundur hafnar sjónarmiðum Sigurðar Kára nánast úr hendinni og leyfir sér persónulegar ályktanir um að hann hafi annað hvort ekki lesið álitið eða sé „með óreiðu á samviskunni". Þótt þetta sé skoðanagrein hefði rökstuðningurinn verið sannfærandi ef höfundur hefði viðurkennt að í áliti Feneyjanefndarinnar felast einnig ábendingar sem gætu styrkt efasemdir um framsetningu stjórnvalda, til dæmis áherslan á að upplýsingagjöf þurfi að vera skýrari en hún hefur verið. Heildarniðurstaðan er vel rökstudd skoðanagrein með skýrum heimildum, þótt meðhöndlun gagnaðilans sé frekar afneitandi en greiningarleg.

Greinin er dæmigerð frétt af lögreglumáli og nýtir nafngreinda heimild vel: Magnús Ragnarsson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á Suðurlandi, lýsir bæði atvikinu og samhengi þess við tugi tilkynninga sem berast vikulega. Beinar tilvitnanir í hann eru ríkulegar og gefa lesandanum skýra mynd af aðgerðum lögreglu og aðferðum vasaþjófanna. Það sem vantar er annað sjónarhorn, til dæmis frá ferðaþjónustuaðilum eða fórnarlömbum, sem hefði gefið fréttinni meiri dýpt. Einnig hefði verið gagnlegt að nefna hvort hinum þremur handteknu (utan þeirra sem staðnir voru að verki við Seljalandsfoss) hafi verið handtekið annars staðar eða á öðrum forsendum. Fullyrðingin „þetta var ekki í fyrsta skipti sem þau voru handtekin" er áhugaverð en stendur óútskýrð; nánari samhengi um fyrri handtökur eða hvort viðkomandi hafi verið vísað úr landi áður hefði styrkt fréttina. Framsetningin er hlutlæg og lýsandi, þótt hún sé alfarið frá sjónarhóli lögreglunnar. Fyrir hefðbundna lögreglufrétt af þessu tagi er þetta viðunandi verk, en ekki meira.