Ríkisstjórnin sökuð um að svíkja skriflegt samkomulag
Fréttin rekur umræðu á Alþingi þar sem stjórnarandstaðan sakaði ríkisstjórnina um að brjóta skriflegt samkomulag þingflokksformanna frá því í apríl með reglugerð ráðherra í september. Stjórnarliðar hé…
Sjálft samkomulagið, kjarni deilunnar, fær lesandinn aldrei að sjá. Báðir aðilar vísa í texta þess, Sigurjón Þórðarson segir að „ef maður les samkomulagið eins og það er skrifað“ standi túlkun stjórnarliða upp úr, en blaðamaðurinn birtir hvorki orðalagið né segir hvort reynt hafi verið að afla skjalsins. Þar með stendur orð á móti orði í máli sem einfaldur samanburður við texta hefði getað skýrt verulega.
Umræðunni sjálfri er vel til skila haldið. Ummæli eru eignuð nafngreindum þingmönnum, sjónarmið stjórnarliða fá rými og fyrirsögnin eignar ásökunina stjórnarandstöðunni í stað þess að slá henni föstu. Raddir stjórnarandstöðunnar eru fleiri, en það endurspeglar gang umræðunnar fremur en val blaðamanns. Millifyrirsögnin „upplifunarstjórnmál“ sækir þó slagorð úr munni annars aðilans og ljær því aukið vægi.
Ráðherrann sem setti reglugerðina á engin orð í fréttinni og efni reglugerðarinnar er varla lýst. Lesandi veit því lítið um hvað raunverulega breyttist. Þetta er traust samantekt á þingumræðu sem hefði orðið að góðri frétt með einu símtali og einu skjali.
Vilja innleiða norskt menntalíkan á Íslandi
Greinin segir frá áformum Huldar Hafliðadóttur, stofnanda STEM Íslands, og Guðrúnar Matthildar Sigurbersdóttur um að aðlaga norska menntalíkanið Newton að íslenskum aðstæðum. Lýst er hvernig líkanið v…
Inngangurinn segir að „unnið er að innleiðingu“ líkansins, en meginmálið sýnir annað: konurnar „hyggjast hefja vinnu“ og leita enn samstarfsaðila. Í inngangi er því ætlun orðin að framkvæmd og verkefnið virðist komið lengra en greinin sjálf gefur tilefni til.
Allt efnið kemur frá hvatamönnum verkefnisins sjálfum. Engin óháð rödd heyrist, hvorki frá sveitarfélagi, skólastjórnanda, menntayfirvöldum né norskum aðilum sem þekkja reynsluna af Newton. Fullyrðingin um að líkanið henti „sérstaklega vel“ á landsbyggðinni er réttilega eignuð þeim, en hún er hvergi borin undir neinn. Lesandinn fær ekki að vita hvort tveggja áratuga reynsla Norðmanna hafi verið metin eða hvað kennslurými kostar.
Textinn ber öll merki fréttatilkynningar sem birt er nánast óbreytt undir merkjum ritstjórnar. Tilvitnunin í lokin er kynningartexti fremur en svar við spurningu. Eitt símtal til sveitarfélags eða einföld tala um árangur í Noregi hefði breytt kynningu í frétt.
Ferjusamgöngur til Eyja fá ekki sömu stöðu og þjóðvegir
Fréttin greinir frá því að umboðsmaður Alþingis hafi lokið máli vegna kvörtunar um lagalega stöðu ferjusamgangna milli Vestmannaeyja og lands. Umboðsmaður tók kvörtunina ekki til frekari meðferðar af …
Fyrirsögnin segir meira en niðurstaðan sjálf. „Ferjusamgöngur til Eyja fá ekki sömu stöðu og þjóðvegir“ gefur til kynna að umboðsmaður Alþingis hafi tekið efnislega afstöðu til lagalegrar stöðu ferjunnar. Svo var ekki. Kvörtuninni var vísað frá af formlegum ástæðum: hún beindist ekki að tiltekinni ákvörðun gagnvart kvartanda, og mat á löggjöf fellur utan starfssviðs embættisins. Sá sem les aðeins fyrirsögnina fær ranga mynd af eðli málsins.
Meginmálið er hins vegar traust endursögn. Heimildin er opinber niðurstaða umboðsmanns sem birt var á vef embættisins, dagsetningar eru tilgreindar og rökstuðningur fyrir frávísuninni er rakinn skilmerkilega. Það er kostur að fram kemur að erindinu var haldið til haga sem mögulegu frumkvæðismáli, enda er það eina vísbendingin um að málinu sé ekki endanlega lokið.
Lengra var þó ekki farið. Hvorki Vestmannaeyjabær, Vegagerðin né innviðaráðuneytið voru spurð álits. Ekki er heldur útskýrt hvað staða þjóðvegar myndi í raun þýða fyrir íbúa, til dæmis um kostnað eða þjónustuskyldu. Þar lá fréttin sem hefði gefið endursögninni gildi.
Drap föður sinn en verður ekki svipt arfinum
Fréttin greinir frá því að Landsréttur hafi staðfest sextán ára fangelsisdóm yfir konu sem varð föður sínum að bana og réðst á móður sína. Kröfu hálfbróður hennar um að hún yrði gerð arflaus var vísað…
„Verður ekki svipt arfinum“ segir fyrirsögnin, en meginmálið segir annað. Þar kemur fram að kröfu hálfbróðurins hafi verið vísað frá dómi. Frávísun þýðir að dómstóllinn tók kröfuna ekki til efnislegrar meðferðar, og spurningin um arfinn hefur því ekki verið útkljáð. Fyrirsögnin gerir réttarfarslega niðurstöðu að endanlegum dómi og velur þá túlkun sem vekur mesta athygli. Sá sem les aðeins fyrirsögnina fær ranga mynd af niðurstöðunni.
Heimildin er annar fjölmiðill: „Vísir greinir frá málinu.“ Það er heiðarlegt að geta upprunans. Dómur Landsréttar er þó opinbert skjal sem miðillinn hefði getað lesið sjálfur. Í staðinn er frétt annars miðils endursögð í fáeinum setningum án nokkurrar viðbótar. Ekki kemur fram hvort það var Landsréttur eða héraðsdómur sem vísaði arfskröfunni frá, né á hvaða forsendum það var gert.
Upplýsingar um refsinguna, kröfu ríkissaksóknara og sýknu af ákæru um tilraun til manndráps eru settar fram skýrt og hlutlaust. Grunnurinn heldur, en eftir stendur endursögn með ýktri fyrirsögn.
Spjallið með Frosta Logasyni | Kolbeinn Stefánsson: Þegar pólitík ræður vísindunum – og fjölmiðlar gleypa allt
Kynningartexti fyrir hlaðvarpsþátt Frosta Logasonar þar sem Kolbeinn Stefánsson dósent gagnrýnir skýrslu Equimundo um viðhorf íslenskra karla og umfjöllun fjölmiðla um hana. Textinn vísar á áskriftars…
„Alvarlegra annmarka“ á skýrslu Equimundo er slegið fram í rödd miðilsins sjálfs, ekki sem skoðun viðmælandans. Lesandinn fær hvorki að vita hverjir félagsvísindamennirnir eru sem gagnrýndu rannsóknina, hvar sú gagnrýni birtist né í hverju annmarkarnir felast. Fyrirsögnin gengur lengra: „fjölmiðlar gleypa allt“ er niðurstaða sem textinn rökstyður hvergi.
Greinin er í raun kynning á hlaðvarpsþætti sem er að fullu bak við áskrift, og henni lýkur á tengli á áskriftarsíðu. Viðtal þarf ekki mótrödd; Kolbeinn Stefánsson má hafa sína skoðun og þátturinn sitt sjónarhorn. Þegar kynningartextinn er hins vegar birtur sem ritstjórnarefni ber miðillinn ábyrgð á þeim fullyrðingum sem hann setur fram í eigin nafni.
Equimundo fær enga rödd og hvergi kemur fram hvort hugveitan hafi svarað gagnrýninni. Grievance Studies-málið er vel þekkt og staðfest, en hér er því beitt til að varpa skugga á heila fræðigrein án nokkurs samhengis. Lesandi sem treystir þessum texta einum fær þá mynd að gölluð rannsókn sé staðreynd, ekki ágreiningsefni.
Vill fækka borgarfulltrúum um átta
Borgarstjórn Reykjavíkur hefur skorað á Alþingi að leyfa sveitarfélögum að ákveða sjálf fjölda kjörinna fulltrúa á bilinu fimm til 31. Hildur Björnsdóttir borgarstjóri vill fækka borgarfulltrúum úr 23…
Spurningarnar til borgarstjóra eru það sterkasta við fréttina. Hildur er spurð hvort fimm manna borgarstjórn sé raunhæf og hvernig hún svari gagnrýni um að fækkun styrki stóru flokkana. Svör hennar við fyrri spurningunni sneiða hjá kjarnanum, en lesandinn sér það sjálfur. Atkvæðagreiðslan er rakin eftir fundargerð frá 6. október og launatölur eftir launayfirliti borgarinnar. Hvort tveggja er nafngreint og hægt að sannreyna.
Eigin útreikningur Vísis um 125 milljóna sparnað er virðingarverð viðleitni. Forsendurnar, til dæmis hlutfall launatengdra gjalda, eru þó ekki sýndar, og lesandinn verður að treysta niðurstöðunni.
Stærsti gallinn er ójafnvægi raddanna. Hildur fær langar beinar tilvitnanir, en gagnrýni Samfylkingarinnar, Vinstrisins og Sósíalistaflokksins er aðeins endursögð í tveimur setningum. Ekkert bendir til þess að rætt hafi verið við fulltrúa minnihlutans. Úr því að málið snýst um áhrif á lýðræðislegt fyrirkomulag hefði ein bein rödd úr minnihlutanum gert fréttina mun traustari. Umfjöllun um frumvörpin tvö á Alþingi bætir hins vegar gagnlegu samhengi við.
Ekki einu sinni Margrét Einarsdóttir getur fullyrt það
Skoðanagrein þar sem Erna Bjarnadóttir gagnrýnir ummæli Margrétar Einarsdóttur lagaprófessors um að Ísland myndi tapa samningsbrotamáli vegna bókunar 35. Hún styðst einkum við grein Carls Baudenbacher…
Kjarni greinarinnar hvílir á endursögn af endursögn. Ummæli Margrétar féllu í hlaðvarpi Félags atvinnurekenda, en höfundur byggir á frásögn Viðskiptablaðsins af þeim. Setningin „Ég bara veit það ekki“ er síðan lesin sem lögfræðileg uppgjöf, þó að hún gæti allt eins hafa verið mælskubragð í samtali. Sá lestur er ekki sá velviljaðasti sem í boði er, og frumheimildin sjálf var aðgengileg.
Höfundur krefst þess að Margrét rökstyðji niðurstöðu sína efnislega, en tekur sjálf ekki á fæðingarorlofsmálinu eða fordæmum EFTA-dómstólsins. Þess í stað vísar hún nær alfarið í grein Baudenbachers og lætur þess ógetið að hann var sjálfur nefndur sem mögulegur verjandi Íslands og hefur því hagsmuni af niðurstöðunni. Lesandi hefði átt að fá að vita það.
Styrkur greinarinnar felst í gagnsæi og skýrleika. Allar heimildir eru tilgreindar með miðli og dagsetningu. Greinarmunurinn á hlutverki ESA og EFTA-dómstólsins er settur fram af nákvæmni. Sá punktur að málsvörn hafi gildi þótt málið tapist er málefnalegur og vel útfærður.
Einkunnakerfi í öngstræti
Jón Pétur Zimsen, þingmaður og fyrrverandi skólastjóri, gagnrýnir fyrirhugaðar breytingar mennta- og barnamálaráðherra á einkunnakerfi grunnskóla. Hann segir nýjan tölukvarða aðeins dulbúa gamla bókst…
Lykilfullyrðing greinarinnar er að nýi kvarðinn sé bókstafakerfi „dulbúið sem 1 til 10 tölukvarði sem það alls ekki er“. Þetta er sterkasta atriðið, en höfundur sýnir lesandanum aldrei hvernig umbreytingin á að virka eða hvar hún bregst. Eitt dæmi um hvernig bókstafur breytist í tölu hefði gert málflutninginn mun sannfærandi. Vísir birtir greinina sem skoðanagrein og hún er metin sem slík.
Höfundur gerir skýra grein fyrir stöðu sinni sem þingmaður og fyrrverandi skólastjóri og reynsla hans gefur röksemdunum vægi. Fullyrðingin um að aðalnámskráin hafi verið „dragbítur“ frá 2011 stendur hins vegar án nokkurs rökstuðnings umfram mælskubragð. Sama gildir um að samræmd próf auki félagslegan hreyfanleika: um það er deilt meðal fræðimanna og engin rannsókn er nefnd.
Alvarlegasta eyðan er að höfundur tekst ekki á við mótrökin. Samræmd lokapróf voru lögð niður af ástæðum sem margir kennarar og sérfræðingar studdu, og heiðarleg rökfærsla hefði svarað þeim. Tónninn í garð ráðherra er þó málefnalegur og greinin heldur sig við efnið.
Telur Thomas Møller hafa fengið tækifæri til að eyða sönnunargögnum
Fréttin endursegir fyrsta þátt nýs áskriftarhlaðvarps þar sem Leifur Halldórsson rannsóknarlögreglumaður rifjar upp rannsóknina á morðinu á Birnu Brjánsdóttur. Hann telur líklegt að Thomas Møller Olse…
Fréttin hvílir alfarið á einum viðmælanda, og sá viðmælandi talaði ekki við blaðamanninn heldur við hlaðvarp. Það er í sjálfu sér lögmætt: Leifur stýrði rannsókninni, er nafngreindur og frásögn hans hefur gildi. Fyrirsögnin er líka sanngjörn, því „telur“ endurspeglar þann fyrirvara sem Leifur setur sjálfur.
Veikleikinn liggur í því sem stendur ósnert. Leifur segir pressu frá yfirmönnum hafa verið „óeðlilega á köflum“, en ekki var leitað viðbragða hjá lögreglunni. Fjölmiðlamaðurinn sem sagður er hafa haft samband við skipverja um Messenger er hvorki nafngreindur né miðill hans. Þar liggur saga sem varðar fjölmiðla beint og hefði átt skilið eina spurningu.
Síðasta efnisgreinin afhjúpar eðli textans: hún kynnir dagskrá þáttarins. Hvergi kemur skýrt fram að hlaðvarpið sé framleitt innan sama fjölmiðlafyrirtækis og birtir fréttina, þótt lesandinn eigi rétt á að vita það. Efnið er birt sem frétt en gegnir að hluta hlutverki kynningar.
Ræktum samtakamátt ASÍ
Arnaldur Grétarsson, frambjóðandi til forseta ASÍ, skrifar skoðunargrein þar sem hann leggur áherslu á tengsl við grasrótina og gagnkvæmt samtal skrifstofu ASÍ og aðildarfélaga. Hann segist hafa rætt …
Framboðið er gefið upp í lok greinarinnar, og það skiptir máli. Lesandinn veit þá að hér talar maður í kosningabaráttu, ekki hlutlaus álitsgjafi, og Vísir birtir efnið réttilega sem skoðun. Staðreyndirnar sem nefndar eru, 44 stéttarfélög og yfir 140.000 félagar, eru auðsannreynanlegar.
Rökin sjálf eru hins vegar almenn. Fáir munu andmæla því að fjöldahreyfing eigi að hlusta á grasrótina eða að samband félaga og skrifstofu eigi að vera „tvístefnugata“. Greinin felur í sér óbeina gagnrýni á núverandi forystu, því félögin eru sögð vilja forseta sem sé „aðgengilegur og sýnilegur“, en hvorki er nefnt hvar núverandi fyrirkomulag bregst né hvað nákvæmlega eigi að breytast.
Helsta stoð greinarinnar er eigin frásögn höfundar af samtölum við alla formenn. Hún getur vel staðist, en ákallið sem hann segist hafa „heyrt og skynjað“ er ekki stutt einu einasta dæmi. Eitt áþreifanlegt loforð eða eitt nafngreint dæmi hefði gert greinina mun sterkari.
Ekki eigi að refsa fólki fyrir að hafa stutt á milli barna
Fréttin greinir frá frumvarpi Bryndísar Haraldsdóttur, þingkonu Sjálfstæðisflokksins, sem á að koma í veg fyrir að fæðingarorlofsgreiðslur skerðist þegar stutt er á milli barna. Hún byggir á viðtali v…
Heimildirnar koma allar úr sömu samsteypu og frá flutningsmanni: viðtal í Bítinu á Bylgjunni, aðsend grein á Vísi og greinargerð frumvarpsins. Greinargerðin er sterkasta stoðin. Fréttin rekur hana af sanngirni og lætur fylgja þann fyrirvara að frumvarpið hafi ekki verið kostnaðarmetið og að breytingin gæti fjölgað barneignum með stuttu millibili. Það er lofsvert.
Dæmi Karítasar Ólafsdóttur sýnir vel hvernig reglan bítur. Það er þó tekið beint úr aðsendri grein án þess að Fæðingarorlofssjóður sé spurður hvort útreikningurinn standist. Engin rödd frá sjóðnum, ráðuneytinu eða öðrum þingmönnum kemst að. Einnig er vísað til „svipaðrar tillögu“ frá stjórnarmeirihlutanum, en hvorki flutningsmenn hennar né efni eru nefnd, svo lesandinn getur ekki flett henni upp.
Orðfærið fylgir flutningsmanni. Sögnin „refsa“ í fyrirsögninni er hennar, og hún er réttilega eignuð henni með viðtengingarhætti. Samanburður við Norðurlönd er aðeins endursögn greinargerðarinnar. Útkoman er traust en þunn frétt sem miðlar frumvarpinu frekar en að kanna það.
Áskorun til stjórnar RÚV: Rekið fréttastjórann
Einar Steingrímsson stærðfræðingur skorar í skoðanagrein á Vísi á stjórn RÚV að reka fréttastjórann. Hann rökstyður kröfuna með villum í tveimur fréttum RÚV um Nóbelsverðlaunin, sem hann lét spjallmen…
Spjallmennin ChatGPT og Claude eru helstu sérfræðingar þessarar skoðanagreinar. Höfundur viðurkennir að hafa enga sérþekkingu á eðlisfræði og lætur gervigreind dæma vísindafréttir RÚV. Sterkasti hluti málflutningsins stendur þó: hann birtir upprunalegan texta fréttarinnar svo lesandinn getur borið saman, og RÚV leiðrétti flestar villurnar eftir ábendingu hans. Sú leiðrétting er traustari stoð en nokkurt svar frá spjallmenni.
Gagnrýnin á efnafræðifréttina hvílir hins vegar alfarið á svari Claude. Höfundur bar hana hvorki undir efnafræðing né tilkynningu Nóbelsnefndarinnar. Þar fær gervigreindin lokaorðið, sem er einmitt sá skortur á sannprófun sem hann sakar RÚV um. Auk þess stangast dagsetningin „6. september“ á við birtingardag greinarinnar í október.
Stærsti veikleikinn er stökkið í lokin. Frá tveimur vísindafréttum fer höfundur yfir í almennar fullyrðingar um umfjöllun RÚV um lögfræði, bandarísk stjórnmál og tölfræði, án eins einasta dæmis, og þaðan í kröfu um brottrekstur nafngreinds manns. Rökin réttlæta gagnrýni á vinnubrögð, en tengingin við persónulega ábyrgð fréttastjórans er fullyrt fremur en rökstudd.
Kristrún reyni að hafa milligöngu í deilunni
Formaður VR segir forsætisráðherra hafa reynt að miðla málum í kjaradeilunni við Samtök atvinnulífsins, en staðan sé óbreytt. Ekkert tilboð hafi borist og félögin búi sig undir að segja upp kjarasamningum síðdegis.
Ein rödd ber alla fréttina: Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, í samtali við fréttastofu fyrir hádegi. Sem hraðfrétt á ögurstund í kjaradeilu gengur sú aðferð upp að hluta. Tilvitnanir eru beinar, tímasetningar skýrar og lesandinn veit nákvæmlega hvaðan upplýsingarnar koma.
Fyrirsögnin hvílir þó á veikari grunni en hún gefur til kynna. Aðkoma forsætisráðherra er höfð eftir öðrum deiluaðila, og viðtengingarhátturinn „reyni“ gefur það til kynna, en hvergi kemur fram að leitað hafi verið til forsætisráðuneytisins til að staðfesta eða lýsa aðkomu ráðherrans. Sama á við um fullyrðinguna „Það er ekkert búið að bjóða neitt“. Samtök atvinnulífsins fá ekkert tækifæri til að svara henni, þótt hún snerti beint stöðu þeirra í deilunni.
Hraðinn skýrir þessar eyður að einhverju leyti, enda er fréttin augljóslega hluti af stöðugri umfjöllun dagsins. Eitt símtal til Samtaka atvinnulífsins eða aðstoðarmanns ráðherra hefði þó breytt einhliða lýsingu á stöðunni í heildstæðari frétt. Eins og hún stendur er greinin traust skráning á orðum formanns VR, en ekki meira.
Bitna kjarasamningar kennara á börnunum okkar?
Skólastjóri Hörðuvallaskóla svarar grein formanns Heimilis og skóla, sem vill lengja skólaárið til að bæta árangur í PISA. Hún telur að vandinn liggi annars staðar: í kennaraskorti, skorti á námsefni,…
Undir merkjum skoðunar svarar skólastjóri Hörðuvallaskóla formanni Heimilis og skóla. Lesandinn fær þó rök formannsins aðeins í einni endursögn: að lenging skólaársins bæti árangur í PISA. Höfundur gerir síðan úr því spurninguna „verður þá allt betra?“, og þannig verður andstæð afstaða að einfaldri fullyrðingu sem auðvelt er að hrekja. Formaðurinn er hvorki nafngreindur né vísað til greinar hans. Sterkustu gagnrökin, rannsóknir á tengslum kennslutíma og námsárangurs, koma aldrei fram.
Styrkur greinarinnar liggur í reynslu höfundar. Upptalning vandans er skipuleg og sprottin af starfi á vettvangi: kennaraskortur, námsefni, leyfisbeiðnir, námskrá og agavandi. Samanburður við kennaranám í Finnlandi og skólaheimsókn til Berlínar gefa áþreifanleg dæmi. Höfundur greinir jafnframt opinskátt frá stöðu sinni.
Veikari eru þær fullyrðingar sem bera þunga. Að sumir nemendur missi heilt skólaár og að íslenskir karlar skeri sig úr í viðhorfi til ofbeldis er sett fram án heimildar; hið síðara er aðeins sagt hafa vakið athygli höfundar í fréttum. Samlíkingin við flugvirkja og Tenerife víkur sér loks undan þeirri spurningu sem fyrirsögnin varpar sjálf fram.
Nær 700 bíða afplánunar og ljóst að hluti refsinga fyrnist
Fangelsismálastofnun óskar eftir 280 milljóna króna hækkun fjárveitinga umfram fjárlagafrumvarpið. Í umsögn sinni til fjárlaganefndar segir stofnunin að tæplega 700 manns bíði afplánunar, fangelsi séu…
Fyrirsögnin segir „ljóst“ að hluti refsinga fyrnist, en í umsögninni sjálfri er það orðað sem fyrirsjáanleg þróun „ef ekkert verður að gert“. Spá stofnunar sem óskar eftir fjármunum verður þannig að staðreynd í fyrirsögn. Sú hækkun á fullyrðingunni er helsti galli greinarinnar.
Heimildin er nafngreind og sannreynanleg: opinber umsögn til Alþingis. Tölur um gæsluvarðhald, nýtingu og biðlista eru skýrt eignaðar henni. Ekki kemur þó skýrt fram hvort hlutfall erlendra ríkisborgara, um 70%, á við alla fanga eða aðeins gæsluvarðhaldsfanga. Það skiptir máli fyrir túlkun talnanna.
Umsögnin er í eðli sínu beiðni um fé frá aðila sem á hagsmuna að gæta. Frétt sem flytur hana óbreytta hefði þurft annað sjónarhorn. Hvorki var leitað til dómsmálaráðuneytis né fjárlaganefndar, og engar upplýsingar fylgja um hve margar refsingar hafa fyrnst á undanförnum árum. Þær tölur liggja væntanlega fyrir og hefðu sýnt hvort vandinn er nýr eða viðvarandi.
Hefja formlegar viðræður um myndun nýs meirihluta
Samfylking og óháðir og Framsókn og óháðir í Suðurnesjabæ hefja formlegar meirihlutaviðræður eftir að fyrri meirihluti Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks sprakk. Fréttin byggir á sameiginlegri tilkynni…
Skýring fréttarinnar á falli fyrri meirihluta stenst illa samanburð við eldri fréttir sama miðils. Hér er fallið rakið til ágreinings um staðsetningu íþróttavalla. Samfylkingin sjálf vísaði hins vegar til trúnaðarbrests, og fréttastofan hafði áður greint frá því, eftir eigin heimildum, að bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokks hefði reynt að mynda nýjan meirihluta með Framsókn og Miðflokki. Framsókn, sem nú er nýr samstarfsaðili, kemur þannig við sögu í aðdraganda slitanna. Það samhengi vantar alveg.
Að öðru leyti er fréttin heiðarleg um uppruna sinn. Fram kemur að hún byggir á sameiginlegri tilkynningu, og tilvitnunin er rétt eignuð. Fullyrðingin um að enginn málefnalegur ágreiningur sé milli framboðanna er borin fram sem orð oddvitanna, ekki sem staðreynd.
Fyrir stutta tilkynningarfrétt er óþarft að krefjast viðbragða frá minnihlutanum. Eitt símtal til oddvitanna hefði þó getað skýrt hvernig trúnaðarbresturinn snertir nýja samstarfið. Án þess endursegir fréttin tilkynninguna og einfaldar forsöguna.
Verðbólgan íslenskt vandamál
Frétt af ræðu Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra á fjármálaráðstefnu sveitarfélaganna, þar sem hann sagði verðbólguna heimatilbúna, vaxtalækkun ekki enn tímabæra og launahækkanir hér meiri en annars staðar. Fréttin byggir alfarið á orðum hans.
Fyrirsögnin fullyrðir að verðbólgan sé íslenskt vandamál, án gæsalappa eða tilvísunar. Þar eru orð seðlabankastjóra sett fram sem staðreynd. Um er að ræða túlkun eins manns á umdeildu efni, ekki niðurstöðu blaðsins, og lesandinn á rétt á að sjá það strax.
Ummælin eru annars rétt eignuð og fréttin lýsir ræðunni skilmerkilega. Sem endursögn af ræðu á ráðstefnu er hún nothæf. Einn ræðumaður dugar þó illa þegar hann bendir á launahækkanir sem orsakavald. Hvorki eru nefndar tölur um launaþróun í alþjóðlegum samanburði né leitað viðbragða verkalýðshreyfingarinnar eða annarra hagfræðinga, þótt hlutur launa í verðbólgunni sé einmitt það sem tekist er á um.
Eftirtektarverðast er orðalagið um mögulega „verðhjöðnun“ á næsta ári. Spá um lækkandi verðlag væri stórfrétt, en líklegra er að átt sé við hjöðnun verðbólgu. Blaðamaður lætur orðið standa án skýringar og án samanburðar við spár Seðlabankans sjálfs, sem hefði verið auðvelt að fletta upp. Þar hefði eitt símtal eða ein tilvísun skilið á milli endursagnar og fréttamennsku.
Öfugsnúið fyrirkomulag - lífeyrissjóðir okkar
Fjármálahagfræðingur leggur til í skoðanagrein á Vísi að hluti lífeyrisiðgjalda verði skattlagður strax og fénu varið til niðurgreiðslu ríkisskulda og innviða. Hann telur að þetta skili ríkinu um 60 m…
Útreikningurinn sem tillagan hvílir á gengur ekki upp innan greinarinnar sjálfrar. Í pistlinum, sem birtur er sem skoðun, nefnir höfundur fyrst 25% af iðgjaldinu og síðan 37,99% (annað skattþrep). Niðurstaðan, 4,65% af launum, svarar til hvorugs heldur 30% af 15,5%. Talan 60 milljarðar á ári kemur fram án þess að lesandinn sjái á hvaða launastofni hún byggir. Síðar nálgast „þessi hluti“ skyndilega 100 milljarða þegar útsvari er bætt við.
Grunntölur um stærð sjóðanna eru réttilega raktar til Seðlabankans og höfundur gerir grein fyrir sérþekkingu sinni. Hann setur líka kjarnaspurninguna rétt fram: ávöxtun sjóðanna gegn vaxtasparnaði ríkisins. Samanburðurinn sjálfur er þó aldrei gerður. Niðurstaðan er gefin fyrir fram.
Alvarlegri er það sem ósagt er. Ef iðgjöld eru skattlögð strax en útgreiðslur aðeins með fjármagnstekjuskatti afsalar ríkið sér framtíðartekjum. Ávinningurinn snýst þá fremur um tímasetningu en „nýja tekjulind“. Lægri iðgjöld þýða einnig lægri lífeyri og hugsanlega aukið álag á almannatryggingar. Fjármálahagfræðingur hefði átt að takast á við þessi mótrök.
„Þetta er hegðun sem er hvorugum skólanum til sóma“
Greinin fjallar um óspektir á fótboltaleik milli Verzlunarskólans og Menntaskólans í Reykjavík á Seltjarnarnesi, þar sem lögregla skráði ölvun, hráka og kjaftshögg. Rektor MR lýsir atvikinu sem ömurle…
Dagbók lögreglu og rektor MR bera fréttina uppi. Lögreglan er traust heimild um atburðarásina og rétt að vísa til hennar. Hins vegar er óljóst hvaðan nákvæmustu atriðin koma: flaskan í höfuðið, blysin sem hæfðu nærstadda og fjöldi lögreglumanna á staðnum eru sett fram án tilvísunar. Líklega eru þau úr dagbókinni, en lesandinn getur ekki gengið úr skugga um það.
Raddirnar eru einsleitar. Skólastjóri Verzlunarskólans er nefnd sem jafnstór aðili málsins en aldrei vitnað í hana. Lögregla var ekki spurð frekar, og hvorki nemendafélögin né Grótta, sem sá um völlinn, fá að tjá sig. Á einum stað er líka óljóst hver mælir: tilvitnunin um áhyggjur af ölvun fyrirfram stendur stök, án þess að eigandi hennar sé nefndur.
Framsetningin er hins vegar hófstillt. Greinin ýkir ekki og tekur fram að hundruð nemenda hafi hagað sér vel. Sem hröð frétt stenst hún, en eitt símtal til Verzló eða lögreglu hefði gert hana mun traustari.
Nemendur í Reykjavík koma best út úr PISA
Fréttin greinir frá úttekt Mennta- og barnamálaráðuneytisins á niðurstöðum PISA 2025 í sjö fjölmennustu sveitarfélögum landsins. Kópavogur kemur best út án leiðréttingar. Reykjavík ber af eftir leiðré…
Hafnarfjörður birtist í greininni bæði sem næstlakasta sveitarfélagið og sem eitt þeirra sem voru „yfir meðaltali“. Þessar fullyrðingar standa skammt hvor frá annarri og geta ekki báðar staðist. Við bætist að orðið „meðaltal“ er notað á víxl um meðaltal OECD og landsmeðaltal, án þess að lesandinn viti hvort átt er við hverju sinni. Í frétt sem snýst eingöngu um samanburð talna er þetta ekki smávægilegt: röðunin verður ótraust.
Fyrirsögnin krýnir Reykjavík, en meginmálið segir skýrt að nemendur í Kópavogi hafi komið best út. Reykjavík skarar vissulega fram úr eftir leiðréttingu og í hlutfalli afburðanemenda. Það er réttmæt frétt, en fyrirsögnin nefnir ekki þann fyrirvara og gefur því villandi mynd af óleiðréttum niðurstöðum.
Heimildin sjálf er traust og nafngreind, greining ráðuneytisins, og fyrirvarar þess um túlkun leiðréttra talna eru réttilega teknir upp. Lengra nær vinnan þó ekki. Enginn sérfræðingur í menntamálum og enginn fulltrúi sveitarfélaganna, til dæmis Reykjanesbæjar, fær að túlka niðurstöðurnar.