Um sameiginleg verðmæti og veikleika stjórnkerfisins
Skoðanagrein byggingaverkfræðings sem heldur því fram að íslenska stjórnkerfið mæli ekki heildarmynd sameiginlegra verðmæta og áhættu, og leggur til lögfesta árlega Þjóðarverðmætaskýrslu. Höfundur er óvenju samviskusamur við að greina á milli ólíkra stærða og aldurs gagna, en styður eina lykiltölu ekki tilvísun og gengur framhjá þeim stofnunum sem þegar sinna hluta verksins.
Sjaldgæf tölfræðileg ráðvendni er það fyrsta sem stendur upp úr. Þar sem flestir sem skrifa um auðlindarentu og skattgap hrúga saman tölum í eina áhrifamikla heildarsummu, gerir höfundur nákvæmlega andstæðuna: 7.000 milljarðarnir úr rannsóknarskýrslunni eru merktir sem eignastofn við fall, ekki árlegur leki; 8,5 til 11,5 prósentin úr skattsvikaskýrslunni 2005 eru merkt sem sögulegt hlutfall; öldrunarútgjöldin eru sviðsmynd, ekki staðreynd. Þetta er greinin sjálf sem varar lesandann við misnotkun eigin talna, og heimildirnar eru nafngreindar og sannreynanlegar: rannsóknarskýrsla Alþingis, skattsvikaskýrslan 2005, framleiðendastuðningsmat OECD.
Ein tala sleppur samt undan þessari nákvæmni. Fullyrðingin um að auðlindarenta hafi numið 16 til 19 prósentum af útflutningsverðmæti eftir 2008 er lögð fram með tilvísun í „ritrýndar mælingar“ án þess að nefna hverjar; það er einmitt tölugildið sem allur málflutningurinn um vanmælda rentu hangir á. Stærri röksemdagalli er þó annar: kjarnafullyrðingin um að „engin opinber stofnun mælir í dag heildarmyndina afstemmda“ er sett fram án þess að höfundur ræði hvað Fjármálaráð, Ríkisendurskoðun, Hagstofan og fjármálastefna til langs tíma birta þegar. Sterkur málflutningur hefði tekist á við þessi mótrök í stað þess að ganga framhjá þeim.
Retóríkin vinnur líka gegn greiningunni. Endurtekin orðatiltæki um að ríkið keyri „blindandi á fullu gasi“ og að ríkissjóður „bara blæði“ eru í ósamræmi við þá varfærni sem höfundur sýnir annars staðar, og spádómurinn um að við förum „þangað aftur fljótlega“ er fullyrt af öryggi um framtíðina í grein sem að öðru leyti hafnar of afdráttarlausum fullyrðingum. Frágangur er sums staðar slakur.
Samt er þetta málefnaleg grein með nafngreindum heimildum, skýrri afstöðu til óvissu og áþreifanlegri tillögu sem lesandi getur tekið afstöðu til. Hún nær ekki hærra vegna óstaðfestrar lykiltölu og þess að nærtækustu mótrökum er ekki svarað.
