Stærsti veikleiki þessarar fréttaskrifa er að Creditinfo fær enga rödd í greininni. Hér er um að ræða ásakanir um ólögmæta gjaldtöku, sem er alvarlegt orðalag, en hinn meinti brotamaður fær ekki tækifæri til að svara. Greinin nefnir til dæmis að samkvæmt upplýsingum Creditinfo virðist vera hægt að biðja um afrit, en þessi atriði koma fram án beinna svara frá fyrirtækinu. Þetta er grundvallarregla í fréttamennsku: þegar einn aðili leggur fram formlega kvörtun og fullyrðir um ólögmæti, ber blaðamanni skylda til að leita til hins aðilans. Einnig hefði verið mikils virði að fá afstöðu Persónuverndar til þess hvort stofnunin taki kvörtunina til meðferðar, eða a.m.k. lögfræðilegt mat á því hvort gjaldtakan stangist á við persónuverndarlög.

Framsetningin hallast verulega í átt að sjónarmiðum samtakanna. Orðalag eins og „féþúfa" úr tilkynningu þeirra er eina tilvitnunin í greininni, sem gefur lesanda þá tilfinningu að niðurstaðan sé þegar ljós. Staðreyndir um verðlagningu virðast þó vera staðfestanlegar og skýrar, sem er jákvætt. Á heildina litið er þetta einhliða fréttatilkynningarblaðamennska þar sem vantar veigamikinn andmælarétt.

Fréttastofa sýnir ákveðna jafnvægisvitund: bæði Karólína Helga Símonardóttir og Valdimar Víðisson fá beint rými til að setja sína hlið fram. Karólína lýsir samkomulaginu sem heiðursmannasamkomulagi; Valdimar kallar það óformlegt samtal. Þetta er grundvallaratriði sem greinin nær vel. Hins vegar er ákveðinn vandi. Greinin er afar stutt og skilur lesandann eftir með spurningar: hvenær var þetta samkomulag gert, hverju fól það í sér, og hvers vegna ákvað Framsókn að snúa sér að Sjálfstæðisflokknum? Oddviti Samfylkingar er nefndur sem þriðji aðili samkomulags en fær ekki orð sín á borð, sem er veikleiki í frásögn sem snýst um þrjá aðila. Tilvitnunin „kannski upplifir Sjálfstæðisflokkurinn það sama, að þau hafi verið svikin" stendur án þess að viðbrögð frá þeim flokki séu leitað. Það þrengir sjónarhornin. Sem stutt frétt af framvindu viðræðna er þetta ásættanlegt, en efni málsins kallar á dýpri umfjöllun sem vantar hér.

Greinin stendur vel að jafnvægi miðað við aðstæður: lögmaður tjáir sig harðlega gegn framferði lögreglu, en Fjölnir Sæmundsson, formaður Landssambands lögreglumanna, fær rúman sess til að setja atvikið í samhengi og benda á erfiðleika lögreglu í slíkum aðstæðum. Þetta er ekki sjálfsagt í fréttum af þessum toga og er lofið vert. Hins vegar vantar beinan svarhóp frá lögreglunni á Suðurnesjum eða lögreglustjóraembættinu; formaður stéttarfélags lögreglu er ekki hið sama og opinber svörun þess embættis sem framkvæmdi aðgerðina. Þetta er verulegur vöntun í frétt sem ber fram alvarlegar ásakanir um lögbrot af hálfu lögreglu. Fullyrðing lögmannsins um að lögregla hafi „látið vitni eyða myndbandi" er alvarleg ásakun sem stendur án mótvægis frá lögreglunni sjálfri; lesandinn fær ekki að vita hvort lögreglan viðurkennir þetta eða hefur aðra útgáfu. Einnig er setningin „hafi látið eða sönnunargögnum" augljóslega gölluð, orð virðist vanta, sem er ritstjórnarvilla. Að öðru leyti er fréttin vel skipulögð, aðalatriði eru skýr og tilvísun í rannsókn héraðssaksóknara gefur lesandanum samhengi um stöðu málsins.

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í raun einfaldur fréttakafli sem endurspeglar stöðu meirihlutaviðræðna frá sjónarhóli eins aðila: Hildar Björnsdóttur. Beinar tilvitnanir í hana gefa fréttinni ákveðinn grunn og lesandinn fær þá upplýsingu að hún hafi ekki gert upp hug sinn um óskameirihluta. Þetta er hins vegar alfarið einhliða: enginn annar oddviti eða fulltrúi er spurður um gang viðræðna, og enginn samhengisrammi er settur um það hvaða flokkar koma til greina eða hvaða pólitísk álitamál liggja á borðinu. Fyrirsögnin „Sjálfstæðismenn ráða ráðum sínum" er fremur almenn og segir lítið sem ekkert um efni fréttarinnar. Að öllu samanlögðu er þetta venjuleg, stutt stöðufrétt sem sinnir hlutverki sínu, þ.e. segir frá fundinum og staðfestir að meirihluti verði ekki myndaður samdægurs, en stenst ekki kröfur um fjölbreytni heimilda eða samhengi.

Greinin nær vel utan um kjarna málsins: bein tilvitnun í Hildi Björnsdóttur gefur lesandanum aðgang að sjónarmiðum oddvita Sjálfstæðisflokksins og setur fréttina í samhengi. Ónafngreindar heimildir fréttastofu um líklega aðkomu Framsóknar eru eðlilegar í fréttaflutningi um meirihlutaviðræður, þar sem slíkur áfangi er yfirleitt ófullmótaður og aðilar vilji ekki tjá sig opinberlega. Veikleiki greinarinnar er sá að engin viðbrögð eru frá öðrum flokkum, hvorki Framsókn, Viðreisn né Miðflokki. Þar sem greinin fjallar um meirihlutamyndun sem varðar alla þessa flokka hefði verið eðlilegt að leita eftir athugasemdum frá þeim, jafnvel þótt um stutta frétt sé að ræða. Lokasetningin um þrjá fyrrum borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokks á lista Miðflokksins er gagnlegt samhengi en stendur nokkuð einangruð án nánari útskýringar á því hvaða þýðingu það hefur fyrir viðræðurnar. Á heildina litið er þetta almennileg brottflutningsfrétt sem sinnir hlutverki sínu en gæti verið sterkari með breiðari heimildanotkun.

Greinin er í grunninn endursögn á sjónvarpsþætti, Kastljósi, þar sem tveir aðilar ræddu um verðlag og dýrtíð. Það er styrkleiki að báðar hliðar fá rými: Vilhjálmur Hilmarsson frá Visku flytur kröfuna um verðlækkun og leggur fram tölur um verðmun, en Pétur Óskarsson frá Samtökum ferðaþjónustunnar mótmælir og vísar til kostnaðarumhverfis. Þannig er jafnvægi í framsetningu. Tölurnar sem Vilhjálmur nefnir, til dæmis 84% yfir meðaltali Evrópulandanna og 70% hærra verð fyrir kjöt en á Norðurlöndunum, eru sagðar koma frá Visku sjálfri, sem er hagsmunaaðili (stéttarfélag). Blaðamaðurinn leggur ekkert sjálfstætt mat á þessar tölur, ber þær ekki saman við opinberar Eurostat-tölur eða aðrar óháðar heimildir, og spyr ekki hvort aðferðafræði Visku standist samanburð við aðra mælikvarða. Þetta er veikleiki, sérstaklega þar sem krafan um 10% verðlækkun byggir á þessum sömu tölum.

Fullyrðing Péturs um að arðsemi smásölufyrirtækja sé aðeins um 2% af veltu stendur án mótvægis eða tilvísunar í gögn. Vilhjálmur nefnir að „markaðurinn sé brotinn" án þess að þetta sé skýrt nánar eða sett í samhengi. Greinin hefði styrkt sig með sjálfstæðum heimildum, til dæmis Samkeppniseftirlitinu eða beinni tilvísun í Eurostat, frekar en að treysta eingöngu á fullyrðingar viðmælendanna. Sem endursögn á sjónvarpsumræðu virkar hún þó sæmilega; hún er skýr og gefur báðum aðilum rými. Framsetningin hallar lítillega í átt að kröfu Visku, enda opnar og lokar greinin á henni, en heildarmyndin er ekki einhliða.

Sterkasta hliðin á þessari frétt er að hún byggir á skýrri og tilgreindri heimild: opinberri skýrslu mennta- og barnamálaráðuneytisins sem birt var á vef Alþingis, unnin að beiðni nafngreindra þingmanna. Gögnin eru sannreynanleg og lesandinn getur leitað þeirra sjálfur. Ráðuneytið er einnig beint tilvitnað til að vara við beinum samanburði einkunna milli skóla þar sem samræmt námsmat var ekki til staðar, sem er mikilvægur fyrirvari sem blaðamaður sýnir dómgreind í að nefna.

Veikleikar greinarinnar eru hins vegar nokkrir. Í fyrsta lagi er hún mjög endurtekningasöm; sömu upplýsingarnar um tilurð skýrslunnar og efni hennar birtast tvisvar í fullu textanum, sem bendir til klaufalegs klippiferlis frekar en vandaðrar ritstjórnar. Í öðru lagi er greinin nánast alfarið upptalning á tölum úr skýrslunni án þess að viðtöl séu tekin við fræðimenn, skólameistara eða fulltrúa sveitarfélaga sem gætu sett niðurstöðurnar í samhengi. Blaðamaðurinn bætir sjálfur við nokkrum reiknidæmum, til dæmis hlutfallsútreikningi Fellaskóla og Hagaskóla, sem er gagnlegt, en sú greining stendur ein án þess að sérfróður aðili staðfesti forsendurnar. Í þriðja lagi er framsetning fyrirsagnarinnar ákveðinn veikleiki: hún leggur áherslu á „mikinn mun" en greinin sjálf bendir endurtekið á að samanburður sé erfiður vegna skorts á samræmdu námsmati og vegna þess að félagsleg staða foreldra sé helsti áhrifaþátturinn. Fyrirsögnin dregur þannig dálítið úr þeim fyrirvörum sem meginmálið sjálft inniheldur. Loks er vert að nefna að fréttablaðamaðurinn vísar í eldri frétt Vísis um brautskráningarhlutfall til samanburðar, sem er vel gert, en hefði mátt rökstyðja betur að samanburðurinn sé ekki bein hliðstæða þar sem tímabilin og viðmið eru ólík (fjögur ár gegn þremur árum).

Greinin er ítarleg fréttagreining sem byggir á aðgengilegum dómskjölum Landsréttar og Héraðsdóms Reykjaness, sem eru opinber gögn og staðfest heimild. Styrkur greinarinnar felst í því hve vel hún dregur fram meginatriði úr framburðum allra þriggja aðila, ákærða, brotaþola og vitnis, og endurspeglar hvernig rétturinn sjálfur mat trúverðugleika þeirra. Sérstaklega er vel gert að sýna hvernig Landsréttur greindi sundur framburð vinkonunnar og taldi hann litast af frásögn brotaþola eftir á, sem er kjarni niðurstöðunnar. Fyrirsögnin er áberandi og tilfinningaleg; beina tilvitnunin „Stopp, ég vil ekki gera þetta" dregur lesandann inn í söguna frá sjónarhóli brotaþola, sem gæti talist skekkja framsetningu dómsmálsins örlítið þar sem niðurstaðan var einmitt sýkna. Þó verður að viðurkenna að tilvitnunin kemur beint úr framburði sem vitnað er til í dóminum. Greininni hefði þó mátt bæta með stutta setningarformúlu um almenna reglu um sönnunarbyrði í sakamálum, þar sem sýknuástæðan er einmitt sú að sakfelling krefst sönnunar hafins yfir skynsamlegan vafa. Það hefði gefið lesendum sem eru ekki kunnugir réttarfari betra samhengi til að skilja niðurstöðuna. Að öðru leyti er þetta vel unnin dómsfrétt sem sýnir nægilega fjölbreytni í heimildum og endurspeglar málið á sanngjarnan hátt.

Greinin stendur vel að fréttatilgangi sínum: hún gefur oddvitum allra fjögurra lykilflokka rými til að tjá sig og heldur þannig góðu jafnvægi. Valdimar Víðisson, sem aðallega er sakaður um trúnaðarbrest, fær skýrt svigrúm til að útskýra sína hlið og mótmæla túlkun hinna. Tilvitnunarnar eru beinar og nafngreindar, sem eykur trúverðugleika til muna. Þetta er klassísk sveitarstjórnarfrétt þar sem blaðamaður talar við helstu aðila og raðar sjónarmiðum þeirra saman á skiljanlegan hátt.

Ein veikleiki er að framsetningin hallar örlítið gegn Framsókn; fyrirsögnin setur „heiðurssamkomulag" í gæsalappir og inngangurinn leggur áherslu á trúnaðarbrest Framsóknar áður en sjónarhorn Valdimars kemur fram. Þó er þetta ekki alvarlegt vandamál þar sem leiðréttingin kemur fljótt í meginmáli. Einnig hefði mátt varpa ljósi á hvort einhver skriflegur grundvöllur lá að baki þessum viðræðum eða hvort allt hafi verið munnlegt, því hugtakið „handsalað samkomulag" getur þýtt ólíka hluti eftir aðilum. Engu að síður er þetta vel unnin, hraðvirk frétt með fjölbreyttum röddum og gagnkvæmu jafnvægi.

Greinin er í raun endursögn á tveimur þingræðum og vísar jafnframt til fyrri greinar í Morgunblaðinu sem upphaf umræðunnar. Það er eðlilegt að fjalla um þingumræður, en hér er algjörlega vantað rödd frá gagnaðila eða óháðum sérfræðingi. Enginn fulltrúi ráðuneytis, Fjármálaeftirlits, Skattsins eða innleiðingaraðila er spurður hvort regluverkið sé í raun umfram kröfur ESB-tilskipunarinnar; fullyrðingin um „gullhúðun" stendur án mótvægis. Þingmaðurinn Njáll Trausti upplýsir sjálfur um hagsmunatengsl sín við eiganda bílaumboðs, sem er jákvætt, en blaðamaðurinn leggur ekkert sjálfstætt mat á hvort þessi tengsl skipti máli eða hvort gagnrýnin sé hlutlæg.

Framsetningin er einhliða: fyrirsögnin tekur strax afstöðu með þingmönnunum og notar orðið „gullhúðuðu" sem staðreynd frekar en fullyrðingu. Engin tilraun er gerð til að útskýra tilgang löggjöfarinnar eða hvort aðrar Evrópuþjóðir hafi innleitt hana á svipaðan hátt; fullyrðingin um að „gengið hafi verið lengra" er óstudd og kemur fram sem staðhæfing blaðamanns, ekki sem tilvitnun. Einnig hefði mátt benda á að uppspretta málsins virðist vera grein Morgunblaðsins sjálfs, sem gerir þetta frekar að innri fréttahring en sjálfstæðri fréttaflutningi. Hagsmunatengsl Njáls eru nefnd en ekki sett í samhengi við spurninguna um hvort gagnrýnin sé hagsmunastýrð.