Greinin er vel unnin dómsfrétt sem byggir á skýrt tilgreindum heimildum: dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, úrskurði yfirskattanefndar og framburði aðila fyrir dómi. Upplýsingar um afstöðu héraðssaksóknara og skattrannsóknarstjóra eru einnig raktar, sem gefur lesandanum heildarmynd af málaferlum. Sérstaklega ber að nefna að blaðamaður náði í lögmann stefnanda sem staðfesti áfrýjun til Landsréttar, sem sýnir sjálfstæða fréttaöflun umfram það að endursegja dóminn. Jafnvægi er viðunandi að því leyti að sjónarmið stefnanda koma fram, bæði í lýsingu á kröfum og framburði undirverktakanna, þótt sjónarhorn ríkisins og dómara fái meiri pláss, sem er eðlilegt þegar stefnandi tapar máli.

Smávægilegur veikleiki er að ekki er rætt við forsvarsmenn Stofulindar eða Nagga sjálfra til að fá bein viðbrögð þeirra við dóminum, heldur aðeins við lögmanninn. Einnig má benda á að fyrirsögnin notar orðið „fíkla" sem er frekar óformlegt og gæti talist dæmandi í garð þeirra sem koma við sögu; þar hefði nákvæmari og hlutlægari fyrirsögn verið faglegri. Að öðru leyti er greinin vel skipulögð, rökrétt framsett og gefur lesandanum skýra mynd af þessu flókna skattamáli.

Greinin nýtir vel þann kost að láta báða aðila koma sjónarmiðum sínum á framfæri, og vitnar beint í Facebook-færslur þeirra, sem eru sannreynanlegar heimildir sem lesendur geta leitað uppi sjálfir. Þetta gefur greinilegan jafnvægisvísi. Hins vegar er verulegur skortur á sjálfstæðri fréttamennsku umfram það að endursegja færslur af samfélagsmiðlum; enginn óháður sérfræðingur eða fræðimaður er spurður um hvort ákvörðun VR standist lög ASÍ, eða hvort launahækkunin sé í eðlilegu samhengi við laun annarra formanna stéttarfélaga. Tilvísunin „Sjá einnig: Laun formanns VR hækkuð verulega" bendir til fyrri fréttaumfjöllunar, sem er vel, en í greininni sjálfri vantar tölulegar upplýsingar um raunverulega launafjárhæð Höllu fyrir og eftir hækkun, sem gerir lesandanum erfitt að meta sjálfstætt hvort 12 prósenta hækkun sé raunverulega „óhófleg" eins og Sólveig heldur fram. Fyrirsögnin notar orðið „hnakkrífast" sem er litað orðaval og stefnir lesandanum í átt að átakasýn fremur en efnislegri umræðu um launastefnu; þetta er ekki alvarlegt en vert að benda á sem innrammandi val. Í heildina er þetta ásættanlegt refhlaup yfir opinber orðaskipti, en skortur á dýpri greiningu og sjálfstæðri heimildaöflun dregur úr gildi fréttarinnar.

Athyglisverðast við þessa frétt er hversu einhliða sjónarhorn hennar er. Heilbrigðisráðherra boðar stefnubreytingu á ráðstefnu sem samtök frumlyfjaframleiðenda standa fyrir, og þau samtök fagna svo breytingunni. Enginn fulltrúi neytenda, Sjúkratrygginga Íslands, fjármálaráðuneytis eða óháðra sérfræðinga í lyfjahagfræði er spurður um hvort hærra meðalverð geti þýtt aukinn kostnað fyrir sjúklinga eða ríkissjóð. Fullyrðing Frumtaka um að kostnaðaráhrif verði „takmörkuð" er sett fram án nokkurrar gagnrýninnar skoðunar eða staðfestingar frá óháðum aðila. Könnun EFPIA er nefnd en ekki gefin upp nákvæm tilvísun um hvaða árabili er um að ræða, sem gerir sannprófun erfiðari. Þá er greinilegt að fréttaverðmæti er til staðar, enda segir ráðherra sjálf frá stefnubreytingunni, en þegar lyfjafyrirtæki fagna hærra verði ætti blaðamaður að leita eftir andstæðu sjónarhorni. Fréttaflutningurinn hefur einkenni kynningarefnis frekar en gagnrýninnar fréttamennsku, þótt heimildir séu nefndar á nafn og beinar tilvitnanir séu til staðar.

Sem skoðanagrein er þetta vel upp byggt; höfundur vísar í fjölda nafngreindra heimilda, þar á meðal ILO, OECD, Framkvæmdastjórn ESB, Vörðu og Hagstofu Íslands, og gefur upp tölulegar staðreyndir sem lesandi getur í grundvallaratriðum sannreynt. Tölurnar eru skýrar: 27% vinnandi fólks á Íslandi sæki sér símenntun samanborið við 37% í Evrópu, og 60% markmiðið frá ESB. Þetta er ágætt. Veikleikar eru þó nokkrir. Í fyrsta lagi er ekki vísað í neina tiltekna skýrslu eða útgáfu frá þessum stofnunum; lesandi fær t.d. „greiningar OECD" og „stefnu ILO til ársins 2030" en engin skýrsluheiti eða tengla sem auðvelda sannreyningu. Í öðru lagi er rökstuðningurinn nokkuð einhliða frá sjónarhóli launafólks og verkalýðshreyfingar; sjónarhorn atvinnurekenda eða gagnrýnisraddir sem kunna að benda á kostnað eða takmarkanir á hinu fyrirliggjandi kerfi er hvergi nefnt, þótt slíkt styrki röksemdafærslu í skoðanagrein. Kaflinn um „gerviverktöku" og brotakennd ráðningarsambönd tengist kjarnaefninu um símenntun frekar lauslega og virkar fremur sem pólitískt málefnaleg viðbót heldur en efnisleg röksemdarfærsla. Að lokum hefðu tilvísanir í íslenskar rannsóknir mátt vera nákvæmari; setningin „rannsóknir hér á landi sýna fram á sömu niðurstöður" er óskilgreind og erfið til sannreyninga. Heildarniðurstaðan er skoðanagrein sem er vel yfir meðallagi hvað gögn varðar, en gæti verið sterkari með skarpari tilvísunum og dýpri rökræðu.

Greinin er skoðanagrein og málsvörn, og ber að meta hana sem slíka. Upplýsingagildi hennar um herferðina sjálfa er raunhæft: nefndar eru dagsetningar (20. til 29. apríl), ungmennaþing Barnaheilla, málþing 29. apríl og Hinsegin hátíð í Hrísey, sem allt er sannreynanlegt. Höfundur gefur einnig upp hagsmunatengsl sín við Barnaheill, sem er til fyrirmyndar. Persónuleg frásögn af 92 ára gömlu móður sem minnist atviks í hlöðu í Eyjafirði er áhrifamikill liður sem styrkir rökstuðninginn á tilfinningalegum forsendum.

Á hinn bóginn er kaflinn um „áhrifavalda netmiðlanna" sem vilja henda samfélaginu „aftur um hundrað ár" frekar einsleitur í framsetningu; fullyrðingin er almennt orðuð án tilvísunar í tiltekin dæmi eða rannsóknir. Einnig má benda á að fullyrðingin „fólki líður almennt betur í dag" er sett fram sem staðreynd án nokkurs rökstuðnings. Þetta er þó eðlilegt í skoðanagrein þar sem höfundur mælir fyrir afstöðu sinni, ekki í fréttamiðli. Röksemdafærslan er í heild sinni heiðarleg og samræmd; höfundur leynir ekki afstöðu sinni heldur dregur greinilega á persónulega sannfæringu og félagslega skuldbindingu. Sem skoðanagrein er þetta vel saman sett, þótt hún hefði orðið sterkari ef fleiri tölulegar staðreyndir um umfang kynferðisofbeldis hefðu verið nefndar.

Gagnsæi höfundar er ágætt; hann gefur sig fram sem formann Félags lesblindra á Íslandi og talar skýrt í eigin nafni. Þetta er augljóslega skoðanagrein og má meta hana sem slíka. Rökstuðningurinn byggist á persónulegri reynslu og almennri gagnrýni á menntakerfið, sem er eðlilegt í greinum af þessu tagi. Veikleikinn liggur í nokkrum atriðum. Í fyrsta lagi vísar höfundur til „laga um skólahald" án þess að nefna hvaða lög hann á við eða hvaða ákvæði veiti lesblindum tiltekinn rétt; þetta er lykilfullyrðing sem ætti að vera skýrari. Í öðru lagi er kynning á ReadSpeaker TextAid verulega ógagnrýnin: höfundur segir félagið hafa „gert rannsókn" á hugbúnaðinum og „tekið hann út" en nefnir hvorki niðurstöður né aðferðafræði, og greinin les nánast sem auglýsing fyrir tiltekna vöru án þess að nefna aðra sambærilega möguleika eða takmarkanir búnaðarins. Þetta dregur úr trúverðugleika rökstuðningsins. Í þriðja lagi er greinin frekar yfirlýsingarkennd; höfundur mælir framhjá hinum hliðinni, til dæmis hvort skólayfirvöld hafi þegar tekið skref sem taka tillit til lesblindra eða hvort einhver rök séu fyrir núverandi fyrirkomulagi. Sem skoðanagrein er þetta þó ásættanlegt innlegg í umræðuna, en röksemdafærslan er of grunnt reist og of nátengd tiltekinni vöru til að standast vel sem sjálfstætt rökfærslurit.

Valdís María Smáradóttir er í 2. sæti Þ-listans í Bláskógabyggð og greinin er augljóslega kosningaskrif; það er skýrt upplýst og eðlilegt í skoðanagrein. Sem skoðanagrein ber að meta hana á gæðum rökstuðnings og hugmynda. Þar skortir nokkuð á. Höfundur fullyrðir til dæmis að íbúum hafi „fjölgað hratt á undanförnum árum, jafnvel hraðar en heilbrigt er" en styður það ekki við neina tölu eða heimild, sem veikir rökstuðninginn og gerir lesanda erfitt um vik að meta staðhæfinguna. Sama á við um tilvísun í „bútasaum" í þróun sveitarfélagsins: ekkert dæmi er nefnt, hvorki um mistök í skipulagsmálum né ákvarðanir sem höfundur hefði tekið öðruvísi. Greinin er í raun röð almennra yfirlýsinga um gildi lýðræðis, samráðs og framsýni, án þess að binda nokkra hugmynd við tiltekið mál eða tillögu. Tónninn er jákvæður og bjartsýnn en innihaldið er tómt af sérstökum, sannreynanlegum fullyrðingum. Sem rökræðuframlag er þetta frekar grunnt; lesandinn fær ekki að vita hvað nákvæmlega Þ-listinn hyggst gera öðruvísi. Hins vegar er gagnsæi um hagsmuni höfundar til staðar, sem er mikilvægt í kosningaumhverfi.

Helsti styrkur greinarinnar er að hún byggir á nafngreindri heimild, prófessor í félagsfræði, og vísar í skilgreinda rannsókn sem fjármögnuð var af Geðhjálp. Þetta er greinilega frétt af kynningu á rannsóknarniðurstöðum, sem er viðurkennt fréttasnið. Hins vegar skortir ýmislegt. Í fyrsta lagi er engin tala eða mælanleg niðurstaða nefnd úr könnuninni sjálfri; lesandinn fær aðeins orðalag Jóns Gunnars um „mjög eindregin neikvæð viðbrögð" en ekkert um fjölda þátttakenda, svarhlutfall eða hvernig mælt var. Þetta gerir viðfangsefnið erfitt að sannreyna. Í öðru lagi skorar greinin lágt á fjölbreytni sjónarmiða: ekkert er rætt við fyrrverandi fanga, fulltrúa fangelsismálastofnunar, eða aðra fræðimenn, sem hefði styrkt umfjöllunina verulega. Í þriðja lagi er rammasetningin nokkuð einhliða; fyrirsögnin „Fólk vill halda fjarlægð frá þeim" er sett fram nær sem staðreynd en sem niðurstaða eins fræðimanns. Þó ber að hafa í huga að um er að ræða fréttaflutning af væntanlegri kynningu, þar sem nánari gögn koma væntanlega fram síðar, og greinin tekur þó fram að niðurstöðurnar gildi ekki um öll tilfelli. Samt hefði einfalt verið að nefna úrtaksstærð eða aðferðafræði til að veita lesandanum betri grunn.

Greinin sýnir ágætis fréttamennsku að flestu leyti; hún nefnir nafngreinda aðila, bæði Þorkel Helgason sem talsmann íbúanna og Guðjón Þór Þorsteinsson sem fulltrúa golfklúbbsins, og birtir sjónarmið beggja. Tilvísun í reglugerð nr. 772/2012 um framkvæmdaleyfi styrkir söguna og gefur lesandanum færi á að sannreyna kröfur íbúanna um brot á grenndarkynningu. Bréf íbúanna til bæjarstjóra Almars Guðmundssonar er birt í heild sinni, sem er bæði gagnsætt og nytsamlegt.

Helsti veikleiki greinarinnar er að svör bæjaryfirvalda vantar nánast alveg. Bæjarstjóri fékk bréfið á föstudegi og engin viðbrögð hafa borist, segir í fréttinni, en ekki er ljóst hvort blaðamaður hafi sjálfur reynt að ná til bæjarstjóra eða skipulagsstjóra til að fá viðbrögð. Skipulagsstjórinn er nefndur í bréfinu en enginn bein tilvitnun frá honum birtist í greininni sjálfri. Þetta er verulegur veikleiki þar sem kjarni málsins snýst einmitt um hvort bæjaryfirvöld hafi brugðist skyldum sínum; sjónarmið þeirra skiptir verulegu máli. Svör golfklúbbsins koma eingöngu af samfélagsmiðlum, ekki úr blaðamannaviðtali, sem er ásættanlegt en veikari heimildalenka en beint viðtal. Á heildina litið er þetta ágæt staðbundin frétt með skýra frásögn, en svigrúm var til að sýna meiri frumkvæði í að afla svara frá opinberum aðilum.

Greinin er merkt sem skoðun og höfundur er gagnsæ um stöðu sína sem frambjóðandi Samfylkingarinnar, sem er mikilvægt og vel gert af ritstjórn Vísis. Hún þarf ekki að uppfylla sömu kröfur og fréttaskýrsla um jafnvægi eða gagnaðilasjónarmið. Sem skoðanagrein er hún hins vegar frekar veik í rökstuðningi. Tölulegar fullyrðingar, eins og að munurinn á leikskólagjöldum geti numið „allt að 450.000 krónum á ári" fyrir fjölskyldu með tvö börn, eru settar fram án tilvísunar í forsendur eða útreikninga. Sama á við um þá fullyrðingu að þátttaka foreldra í kostnaði hafi farið „úr ca 30 % árið 2010 í 10 % eða minna"; þessi tala er sannreynanleg í gögnum Sambands íslenskra sveitarfélaga, en höfundur vísar ekki í heimild.

Ef horft er á rökfærslubygginguna þá er greinin í raun endurtekning á stefnuskrá Samfylkingarinnar, án gagnrýninnar sjálfskoðunar. Höfundur segir til dæmis að Reykjavíkurlíkanið „gefur strax góða raun" án þess að færa nokkur rök eða gögn fyrir þeirri fullyrðingu; líkanið tók gildi 1. apríl og greinin er skrifuð 21. apríl, svo tæplega þrjár vikur af reynslu duga varla sem sönnun. Einnig vantar algjörlega viðurkenningu á áskorunum eða gagnrýni sem beint hefur verið að Samfylkingunni í leikskólamálum á síðustu kjörtímabilum. Þetta gerir greinina meira að auglýsingu en rökræðuframlagi.