Greinin er birt sem skoðun, og það er eðlilegt að höfundur haldi fram ákveðinni afstöðu. Baldur Pétursson hefur skýra menntun og starfsreynslu á sviðinu og kynnir sig sem fyrrverandi aðstoðarframkvæmdastjóra EBRD, sem gefur skoðuninni faglegan grunn. Þar sem greinin er metin á forsendum röksemdarfærslu og heiðarleika, ber þó að benda á verulega veikleika.

Í fyrsta lagi er framsetningin einsleit: krónan er lýst sem rót allra vandamála, en hvergi er vikið að þekktustu gagnrökunum. Kostnaður evruaðildar, tap á sjálfstæðri peningastefnu sem aðlögunartæki, reynsla smárra evruríkja eins og Grikklands og Portúgals í kreppunni 2010 til 2015, eða jafnvel sú staðreynd að Danmörk og Svíþjóð hafa kosið að halda eigin gjaldmiðli, fá enga umfjöllun. Þetta veikir röksemdarfærsluna verulega, því lesandinn fær ekki tækifæri til að meta hvort höfundurinn hefur hugsað í gegnum augljós mótrök. Í öðru lagi byggir greinin nánast alfarið á almennum lýsingum á efnahagsástandinu; engin tilgreind gögn styðja fullyrðingar um fjármagnskostnað, raungengi eða vaxtamun, þótt slíkar tölur séu aðgengilegar hjá Seðlabankanum og Hagstofu. Þetta er ekki krafa í skoðanagrein, en hefði styrkt röksemdina mikið. Skírskotun til „kærleika" og tilfinningalegt orðaval, ásamt tvöföldum spurningarmerkjum á nokkrum stöðum, dregur úr fræðilegum blæ sem höfundurinn virðist sækjast eftir. Greinin er vel rituð og skýr í uppbyggingu, en sem skoðanaverk skortir hana heiðarlega meðhöndlun á gagnskoðunum, og það er ástæða til lægra einkunnar en ella.

Greinin er birt sem skoðun, og það ber að meta hana á þeim forsendum. Höfundar byggja rökstuðning sinn á nokkrum tilgreinanlegum heimildum: pistli Ingu Sælandar á Vísi, tölum úr pistli ADHD samtakanna um rúmlega 2.600 börn á biðlista hjá Geðheilsumiðstöð barna og nærri 3.000 fullorðna á biðlista ADHD teymis Heilsugæslunnar, viðtali Kristrúnar Frostadóttur við Vísi og færslu Flokks fólksins um frumvarp um barnaverndarlög. Þetta eru sannreynanlegar tilvísanir sem styrkja rökin.

Það sem veikir greinina sem rökstuðning er að hún vísar nær eingöngu í aðrar skoðanagreinar og pólitískar færslur frekar en frumheimildir, opinberar skýrslur eða sjálfstæðar rannsóknir. Tölurnar um biðlista eru teknar úr pistli hagsmunaaðila, ekki staðfestar við stofnanir. Tilvitnunin í forsætisráðherra er án samhengis; orðið „stórkostlega" er tekið úr viðtali sem höfundar útlista ekki frekar, og lesandinn fær ekki að sjá í hvaða samhengi ummælin féllu. Þetta er skoðanagrein og á ekki að uppfylla sömu kröfur og fréttaskýrsla, en sterkari rökstuðningur hefði orðið til ef höfundar hefðu vísað beint í gögn stofnana eða opinberar tölur. Tilfinningaleg framsetning er leyfileg í þessum flokki, en endurtekning sömu hugmyndarinnar í nær hverjum kafla dregur úr beitu rökanna. Á heildina litið er greinin heiðarleg um afstöðu sína, bendir réttilega á kerfislæg vandamál og beitir ekki blekkingum, en rökstuðningurinn er frekar yfirborðskenndur miðað við þá fullyrðingu sem hún ber fram.

Greinin er birt sem frétt en er í raun nánast óbreytt yfirlit yfir aðsenda grein eins foreldris, Ingibjargar Einarsdóttur. Sá ritstjórnarlegi vafi er verulegur: efnið er í eðli sínu skoðanagrein sem fréttavefurinn klæðir í fréttabúning. Vísar til skýrslu Ríkisendurskoðunar eru til staðar og má sannreyna þær, sem er vel, en enginn þáttur greinarinnar er sjálfstæð heimildaöflun blaðamannsins. Tölulegar fullyrðingar Ingibjargar, svo sem um 650 börn á biðlista eftir einhverfugreiningu og 2.500 börn eftir öðrum greiningum, eru settar fram án þess að blaðamaður staðfesti þær eða tilgreini uppruna þeirra. Einnig er vísað til frétta um Samband íslenskra sveitarfélaga án nánari tilvísunar.

Alvarlegast er að hvorki ráðuneyti, sveitarfélög né aðrir opinberir aðilar sem gagnrýni beinist að fá tækifæri til að bregðast við. Greinin er í reynd sjónarhorn eins manns, stutt almennri tilvísun í opinbera skýrslu, en án þess raddflóra sem lesandinn þarf til að meta ástandið sjálfstætt. Ef ætlunin var að birta aðsenda grein hefði átt að merkja hana sem slíka; ef ætlunin var fréttaflutningur hefði blaðamaðurinn þurft að leita viðbragða og sannreyna fullyrðingar.

Greinin byggir nánast eingöngu á einum nafngreindum heimildarmanni, forseta Stúdentaráðs, Aðalbirni Jóhannssyni. Fullyrt er að bæði háskólinn og bærinn hafi tekið vel í erindið, en sú fullyrðing er ekki studd beinum tilvitnunum frá hvorugum þeirra aðila. Seinni tilvitnunin er ónafngreind; lesandinn getur ekki ráðið af samhenginu hvort þar talar fulltrúi bæjarráðs, háskólans eða jafnvel Stúdentaráðsins sjálfs, sem er verulegur ágalli á fréttaskrif sem fjalla einmitt um samstarf þessara þriggja aðila. Ef bæjarráð samþykkti tillögu eins og gefið er í skyn hefði verið eðlilegt að vitna í fundargerð eða nafngreindan fulltrúa meirihlutans. Halla Margrét Tryggvadóttir er nefnd í samhenginu en henni er hvorki gefin rödd né sjónarmið hennar rakin. Efnislega er fréttaerindin skýrt, en framsetningin er of háð einni rödd og vantar heimildir frá gagnaðilum til að styðja kjarnafullyrðingar.

Greinin byggir nánast eingöngu á viðtali við Kristínu Edwald, formann Landskjörstjórnar, sem er nafngreind og viðeigandi heimild varðandi kjörferlið. Þetta er viðunandi upphaf en skilar of litlu. Níels Ingi Jónasson er nefndur sem aðili málsins en ekki fær hann sjálfur beint orð í fréttinni; hvorki er vitnað í yfirlýsingu hans né tekið fram hvort leitað hafi verið eftir hans sjónarmiðum. Þetta er verulegur ágalli þar sem hann er sá sem ásakanir beinast að, jafnvel þótt frásögnin gefi til kynna að tilgangur hans hafi verið gagnrýni á kerfið. Einnig hefði mátt leita álits lögfræðings á hvort brot á hegningarlögum eigi raunverulega við þegar viðkomandi framvísaði síðan löglegum skilríkjum, eða álits lögreglu á hvort mál verði til rannsóknar. Framsetningin er nokkuð einhliða: fyrirsögnin undirstrikar refsirammann (átta ára fangelsi) frekar en efnislega umræðuna um öryggi rafrænna skilríkja, sem var yfirlýstur tilgangur Níels Inga. Þannig verður framsetningin ögn ógnamiðuð.

Þetta er vel unnin viðtalsgrein sem virkar sem persónusnið af Ihor Stakh og aðstæðum hans. Blaðamaðurinn sækir upplýsingar til beggja lykilaðila: Ihor fær rúman tíma til að segja sína sögu og Útlendingastofnun svarar fyrirspurn DV með efnislegum hætti, þar á meðal um reglurnar sem gilda og hvernig mat fer fram. Það er jákvætt og sýnir vönduð vinnubrögð. Einn veikleiki er þó sá að fullyrðingar Ihors um ofsóknir í Úkraínu, hættu á eigin lífi og „óvini" á borð við borgarstjóra og þingmenn eru ekki studdar neinni utanaðkomandi staðfestingu; blaðamaðurinn nefnir einungis að Útlendingastofnun hafi veitt honum alþjóðlega vernd, sem er vísbending en ekki sönnun á einstökum fullyrðingum. Frekara samhengi hefði mátt veita um stöðu blaðamanna í Úkraínu eða vísa í skýrslur alþjóðasamtaka. Framsetningin er hlýleg gagnvart Ihor og lesandinn fær lítið gagnrýnið sjónarhorn á málið, en í ljósi þess að þetta er persónuleg viðtalssaga er það ekki endilega ágalli á sama hátt og í rannsóknarfrétt. Heilt yfir er þetta ágætt stykki sem sinnir grundvallarskyldum blaðamennsku.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er skýrt nafngreind sem þingmaður Samfylkingarinnar, sem er til fyrirmyndar í gagnsæi. Útflutningsgögnin sem vísað er til eru sannreynanleg í opinberum útflutningsskýrslum og auðlindagjaldatölurnar má staðfesta í lögum og reglugerðum; þannig er tölulegi grunnurinn traustur. Rökfærslan er samfelld og greinargóð: höfundur lýsir vandanum, frumvarpinu og því sem hún telur hafa gengið úrskeiðis.

Á hinn bóginn ber að nefna að þetta er grein frá aðalarkitekti frumvarpsins sjálfs, og greinin litast að sjálfsögðu af þeirri staðreynd. Fullyrðingin um að „gamaldags viðskiptapólitík innan efsta lagsins í sjávarútvegi" hafi ráðið för er hvorki studd nafni né skjali, heldur er vísað til ónafngreindra þingmanna úr stjórnarandstöðu. Lesandinn fær ekki að heyra sjónarmið þeirra sem stöðvuðu frumvarpið, né rök þeirra. Þetta er ásættanlegt í skoðanagrein, en dregur úr sannfæringarkrafti rökstuðningsins. Sem heild er þetta vel unnin pólitísk greinargerð, en einmitt vegna þess hversu djúpt höfundur er í málinu hefði enn sterkari grein viðurkennt sérstaklega hvaða gagnrýni á frumvarpið hún telur ástæðulausasta, í stað þess að teikna andstæðinga eingöngu sem sérhagsmunaaðila.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur kynntur sem eftirlaunaþegi og fyrrverandi forstöðumaður hagsmunasamsafns. Rökfærslan er skýr og rauður þráður greinarinnar auðlesinn: söguleg dæmi um að íslenskir embættismenn hafi brugðist borgurum eru notuð til að sýna kosti alþjóðlegs réttar og draga þaðan beinan boðskap um ESB-aðild. Dæmin sem höfundur vitnar í, mál Jóns Hreggviðssonar úr skáldsögu Halldórs Laxness, mál Jóns rakara Kristinssonar fyrir Mannréttindadómstól Evrópu og Icesave-úrskurð EFTA-dómstólsins, eru öll almennt þekkt og staðfestanleg. Það er þó vert að benda á veikleika: fyrsta dæmið er bókmenntapersóna, ekki söguleg heimild, og gæti villt um fyrir lesendum sem ekki þekkja Íslandsklukkuna sem skáldverk. Þar hefði mátt skýra betur að um sé að ræða bókmenntaheim sem endurspeglar sögulegt ástand fremur en raunverulegan dóm. Sem skoðanagrein er þetta heiðarleg og gagnsæ málsvörn; höfundur leynir ekki afstöðu sinni. Gagnrök eru þó nánast engin til staðar, og fullyrðingin um „5% atkvæða" er sett fram án nánari útskýringar á hvaða atkvæðavægi er átt við. Á heildina litið er þetta ásættanleg pólitísk skoðanagrein sem rökfærir sinn málstað af nokkurri hæfni, þótt hún standi ekki á sterkum grunni sem greining á efninu.

Fréttin er fljótvirk fréttaflutningur um pólitískt mikilvæga ákvörðun nýs meirihluta og nær þeim grunntölum sem skipta máli: fjöldi uppsagna, hvaða svið var lagt niður, nöfn lykilaðila eins og Evu Bergþóru Guðbergsdóttur og borgarritara Þorsteins Gunnarssonar. Tilvísun í frétt RÚV um niðurlagningu mannréttindaskrifstofunnar er heiðarleg, þótt hún sýni jafnframt að Vísir var ekki fyrst með þá hlið málsins. Ónafngreindar heimildir fréttastofu eru eðlilegar í fréttum um skipulagsbreytingar sem ekki hafa enn verið kynntar opinberlega, en gallinn er sá að enginn borgaryfirvalda fær beint orð í fréttinni til að rökstyðja eða útskýra ákvörðunina. Hildur Björnsdóttir borgarstjóri birtist einungis á mynd; ekkert bein tilvitnun kemur frá henni, Róberti Ragnarssyni eða öðrum fulltrúum meirihlutans. Starfsfólk sem var sagt upp fær heldur ekki rödd. Greinin setur breytingarnar í nokkurt samhengi með því að nefna hagræðingarhópinn og stofnun hans, en staldrar aldrei við pólitíska þýðingu þess að leggja niður mannréttindaskrifstofu. Þar gæti framsetningin hafa nýst betur ef einhverjum viðbrögðum, til dæmis frá minnihlutanum eða mannréttindasamtökum, hefði verið komið á framfæri. Sem stutt frétt í bráðabirgðum stenst hún grundvallarviðmið, en ójafnvægið í röddum dregur úr trúverðugleika.

Fyrirsögnin tekur beint undir afstöðu ráðuneytisins og setur hana sem aðalboðskap fréttarinnar; sveitarfélögin eru í hlutverki þess sem fær „andmæli" en ekki sem jafn gildir aðili í deilunni. Þetta er framsetningarvandi í frétt sem á að vera hlutlæg. Sjónarmið sveitarfélaganna koma fyrst fram í öðrum málslið en eru aldrei studd beinum tilvitnunum frá fulltrúum sambandsins, á meðan tilvitnun úr tilkynningu ráðuneytisins er löng og ítarleg. Greinin vísar í „ýmsar skýrslur" og „formleg fundarsamtöl" án þess að tilgreina hvaða skýrslur eða hvenær fundirnir fóru fram; þetta dregur úr sannreynanleika kröfu ráðuneytisins. Á sama hátt er talan um „35 börn" sett fram sem staðhæfing sveitarfélaganna án þess að ljóst sé hvaðan hún kemur. Blaðamaðurinn hefði getað styrkt fréttina verulega með því að leita eftir beinum viðbrögðum talsmanna sambandsins við rökum ráðuneytisins, eða a.m.k. vísa lesandanum í eldri frétt þar sem sveitarfélögin koma sjálf að máli. Greinin er í raun nánast endursögn á tilkynningu ráðuneytisins með stuttri samantekt á afstöðu gagnaðilans, sem gerir hana frekar að „viðbragðsfrétt" heldur en sjálfstæðri fréttaflutningi.