Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 197 gr. 5.8
dv.is 194 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 88 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 197 gr. 5.8
dv.is 194 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 88 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
mbl.is 2026-06-16 13:52

„Ef þetta er svona saklaust, af hverju þarf þjóðaratkvæðagreiðslu?“

Greinin er samantekt á umræðuþætti Morgunblaðsins þar sem tveir viðmælendur, Einar Jóhannes Guðnason frá Miðflokknum og Silja Rán Arnarsdóttir lögfræðingur, gagnrýna framsetningu komandi þjóðaratkvæða…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem frétt undir flokknum „Fréttir" en er í raun einhliða samantekt á sjónarmiðum tveggja andstæðinga ESB-viðræðna. Einar Jóhannes er varaþingmaður Miðflokksins, flokks sem hefur skýra afstöðu gegn aðildarviðræðum, og Silja Rán virðist deila þeirri sýn; enginn talsmaður já-hliðarinnar fær neitt rými til svara eða andmæla. Fyrirsögnin er bein tilvitnun úr gagnrýni á já-hliðina og styrkir þá framsetningu enn frekar. Þetta er alvarlegt jafnvægisvandamál þegar um er að ræða efni sem birt er sem ritstjórnarefni á fréttavef, ekki sem skoðanagrein eða pistil.

Það er rétt að greinin vísar í ákveðið forrit, Dagmál Morgunblaðsins, og þar af leiðandi er heimildakeðjan gagnsæ; lesandinn veit að um þáttarefni er að ræða. Hins vegar er samantektin svo einsleit að hún virkar sem málsvörn fyrir eina hlið, ekki sem fréttaflutningur. Fullyrðingin um að „já-hliðin" lýsi þjóðaratkvæðagreiðslunni sem skuldbindingarlausu skrefi er endurtekin án þess að nokkur talspersóna já-hliðarinnar sé tilvitnuð eða fái tækifæri til andsvara. Þegar greinin er birt sem frétt en inniheldur eingöngu rök annarrar hliðar í stórri þjóðmálaumræðu er framsetningin villandi, sama hversu rétt endursögnin á þættiefninu kann að vera.

visir.is 2026-06-15 18:00

Ekki sést til lands í deilunni sem hefur haft á­hrif á yfir sjö þúsund far­þega

Frétt um kjaradeiluna milli flugmanna og Icelandair, þar sem ríkissáttasemjari lýsir stöðunni vonlausri eftir árangurslausan fund. Greinin byggir á nafngreindum heimildum: ríkissáttasemjara, lögfræðin…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin nýtir þrjár meginheimildir: Ástrað Haraldsson ríkissáttasemjara, Unu Magneu Stefánsdóttur hjá Neytendasamtökunum og upplýsingar frá Icelandair sjálfu. Talan um sjö þúsund farþega er sérstaklega rakin til Icelandair, sem er rétt og gagnsætt. Ástráður er góð hlutlaus heimild um stöðu samningaviðræðna og fjölmiðlabannið skýrir hvers vegna beinar tilvitnanir í deiluaðila eru takmarkaðar. Þó vekur athygli að sjónarmið flugmanna eru aðeins endursögð frá fyrri fréttum, ekki nýjum samtölum, og greinin gerir ekki sérstakan greinarmun á þessu. Formaður Félags íslenskra atvinnuflugmanna er vitnað til en ekki nafngreindur, og tímasetningin „síðast í maí" gefur til kynna eldri yfirlýsingu sem er endurnýtt án þess að lesandi fái skýra vitneskju um hvort hún eigi enn við. Framsetningin er nokkuð hlutlaus; báðum sjónarmiðum um orsakir aflýsinganna er gefinn vettvangur, þó að Icelandair fái meira pláss, einkum með tölunni um farþega. Greinin hefði getað styrkt sig með því að nefna hvort Icelandair hafi veitt athugasemdir umfram tölulegar upplýsingar, og með skýrari tímasetningu á yfirlýsingum flugmanna. Réttindahlutinn, þar sem Una útskýrir rétt farþega, bætir verulegu gildi við og er vel unninn. Í heildina er þetta heiðarleg og þjónustulega nytsamleg frétt sem uppfyllir grunnkröfur um gagnsæi, en hefði getað verið enn sterkari með ferskari heimild frá flugmannafélaginu.

visir.is 2026-06-16 08:01

Þegar „kerfið“ spilar vörn

Skoðanagrein stjórnsýslufræðingsins Jóns Þorsteins Sigurðssonar um réttindagæslu fatlaðs fólks og hættu á hlutverkaárekstri þegar Mannréttindastofnun Íslands á bæði að sinna réttindagæslu og eftirliti…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun, og á rétt á sér sem slík. Höfundur kynnir sig sem stjórnsýslufræðing og nýtir eigin reynslu sem embættismaður til að byggja upp röksemdafærslu sína; sú persónulega heimild gefur textanum ákveðinn trúverðugleika. Kjarninn í rökstuðningnum, að tvöfalt hlutverk Mannréttindastofnunar Íslands sem bæði réttindagæsluaðila og eftirlitsaðila geti skapað hlutverkaárekstur, er vel afmarkaður og málfræðilega sannreynanlegur þar sem vísað er til lagafrumvarps sem sé til meðferðar á Alþingi. Höfundur tilgreinir þó ekki hvaða frumvarp eða lagabálk hann á við og vísar ekki til greinar eða þingskjals; lesandi sem vill kafa dýpra þarf sjálfur að leita. Fyrir skoðanagrein er þetta ásættanlegt, en nákvæmari tilvísun hefði styrkt málflutninginn.

Ritgerðin sker sig úr með vel uppbyggðri málfærslu sem nær frá almennri heimspekilegri nálgun á réttindi yfir í afmarkaðan stofnanaágreining. Veikleikinn er einsleitt sjónarhorn: höfundur veltir aldrei fyrir sér mótrökunum, til dæmis hvort samþætting réttindagæslu og eftirlits geti einnig haft kosti eða hvort önnur ríki hafi leyst sambærilegan vanda. Sá skortur gerir textann frekar boðberar en greiningarlegan. Engu að síður er greinin heiðarleg um forsendur sínar og fellur vel að kröfum skoðanablaðamennsku um hreinskilninn málflutning.

visir.is 2026-06-16 09:03

Farsældar­lögin: Sam­þætting án úr­ræða

Skoðanagrein sálfræðings sem byggir röksemdafærslu sína á skýrslu Ríkisendurskoðunar um innleiðingu farsældarlaganna. Höfundur dregur fram nokkur meginatriði skýrslunnar, tengir þau eigin reynslu af þ…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Styrkur hennar liggur í því að röksemdafærslan er fest við nafngreinda opinbera heimild: skýrslu Ríkisendurskoðunar sem lesendur geta flett upp. Höfundur fer kerfisbundið í gegnum helstu niðurstöður skýrslunnar, frá vanþróuðu þriðja þjónustustigi til skorts á árangursmælikvörðum og stafrænna innviða, og setur hverja niðurstöðu í samhengi við eigin þekkingu sem sálfræðingur. Uppbyggingin er skýr og tóninn hófsamur; höfundur viðurkennir gildi laganna áður en gagnrýnin kemur, sem eykur trúverðugleika röksemdafærslunnar.

Veikleikar eru þó til staðar. Fullyrðingin um að „meiri fjöldi barna á Íslandi fá greiningar en á Norðurlöndunum" er sett fram án heimildar og er ekki sannreynanleg innan greinarinnar; þar hefði þurft tilvísun í gögn eða rannsókn. Samanburðurinn við Norðurlöndin er yfirleitt of almennur til að bera þyngd þeirrar ályktun sem dregin er. Þá hefði greinin orðið sterkari ef höfundur hefði nefnt hvort einhver sveitarfélög hafa náð betri árangri en önnur, eða hvort ráðuneyti hafi brugðist við skýrslunni, til þess að sýna lesendum að málið sé margslungnara en ein samhljóða gagnrýni. Í heild er þetta þó vel rökstudd og heiðarleg skoðanagrein sem gefur lesendum aðgang að opinberum niðurstöðum ásamt faglegri túlkun.

visir.is 2026-06-16 09:30

Hver á stjórn­sýsluna?

Skoðanagrein Þórólfs Júlíans Dagssonar, stjórnarmanns í Strandveiðifélagi Íslands, heldur því fram að sjávarútvegurinn hafi í raun yfirtekið þá stjórnsýslu sem á að gæta auðlindarinnar. Höfundur nafng…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun, og höfundur lýsir hagsmunum sínum í lokin. Það er til fyrirmyndar. Styrkur greinarinnar liggur í nafngreindum dæmum sem lesandi getur sannreynt: ferilskrá Kolbeins Árnasonar á vef ráðuneytisins, ráðning Eggerts Benedikts Guðmundssonar hjá Hafrannsóknastofnun, og skipan Jens Garðar Helgasonar í þingmannsæti eftir formennsku SFS. Höfundur vísar jafnframt í opinberar upplýsingar á vef Alþingis um hæfisreglur þingmanna, sem styrkir einn meginstoð röksemdafærslunnar.

Að því sögðu er framsetningin einhliða á þann hátt sem jafnvel skoðanagreinar gætu gert betur. Enginn þeirra sem nefndir eru á nafn fær að svara, og engum mótsjónarmiðum er haldið á lofti, svo sem að reynsla úr sjávarútvegi geti verið kostur í stjórnsýslu eða að starfshæfni sé ekki sjálfkrafa spilling. Fullyrðingin um að SFS hafi skilað 167 blaðsíðna umsögn og látið KPMG og Jakobsson Capital reikna er ekki studd tilvísun í tiltekinn opinberan gagnagrunn, þótt slík umsögn gæti vel verið aðgengileg á samráðsgátt eða vef þingsins. Orðræðan er sterkari en rökstuðningurinn á köflum: fullyrðingin „kerfistaka" er sett fram sem staðreynd en er í raun túlkun á mynstri sem höfundur dregur upp. Sem skoðanagrein er þetta samt vel unnin og vel rökstudd umfram meðallag þeirrar tegundar, með sannreynanlegan kjarna.

ruv.is 2026-06-16 08:27

Úlnliðsbrotnaði við handtöku og kærði lögreglu

Frétt um ákvörðun Nefndar um eftirlit með lögreglu sem telur lögreglu hafa farið fram úr meðalhófi við handtöku á Akureyri. Einstaklingur úlnliðsbrotnaði og málið hefur verið vísað til héraðssaksóknar…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin byggir á skýrt tilgreindu opinberu skjali, ákvörðun Nefndar um eftirlit með lögreglu frá 29. maí, og endurspeglar efni þess á skipulegan hátt. Tímasetningar, atburðarás og niðurstöður nefndarinnar eru settar fram á gagnsæjan hátt og í grundvallaratriðum sannreynanlegar. Þetta er styrkleikaatriði fréttarinnar.

Hins vegar vantar algjörlega viðbrögð lögreglu á Norðurlandi eystra við niðurstöðu nefndarinnar. Greinin vitnar raunar í lýsingu lögreglu á atburðinum, sem sýnir að blaðamaður hefur kynnt sér skjalið af nákvæmni, en enginn talsmaður lögregluembættisins fær að tjá sig um álitið. Þegar opinber nefnd álítur að lögreglumenn hafi brotið lög er grundvallaratriði í fréttaverki að leita eftir afstöðu þeirra sem ásakaðir eru, eða að minnsta kosti tilgreina að eftir því hafi verið leitað. Einnig er ekki rætt hvort kvartandi hafi þegið lögfræðiaðstoð eða hvort önnur handtökumál séu til skoðunar hjá nefndinni, sem hefði gefið lesendum betra samhengi. Fréttin er þó stutt og fjallar um opinbert skjal á hlutlægan hátt; gallinn er afmarkaður en raunverulegur.

visir.is 2026-06-16 10:22

Controlant freistar þess að klára allt að tíu milljóna dala fjár­mögnun

Greinin fjallar um fjármögnunaráætlanir Controlant, þar sem félagið vinnur að útgáfu breytanlegra skuldabréfa fyrir allt að tíu milljónir dala og endursemur lánaskilmála við breskan lánveitanda. Grein…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin ber einkenni innherjafréttar og þar liggur styrk hennar: hún birtir upplýsingar sem ekki eru opinberlega aðgengilegar, svo sem fjárhæð fyrirhugaðrar fjármögnunar, form hennar (breytanleg skuldabréf) og endursamninga við breskt sjóðastýringarfyrirtæki. Þetta er dæmigert fyrir fréttir af þessu tagi og gefur greinilega til kynna að höfundur hefur aðgang að heimildum nálægt félaginu eða fjárfestum þess. Enginn talsmaður Controlant er hins vegar beint vitnað til og ekki er ljóst hvort leitað hafi verið eftir viðbrögðum félagsins sjálfs. Það er veikleiki, þótt ekki stórkostlegur í ljósi þess að fjárfestafréttir byggjast oft á ónafngreindum heimildum.

Fréttin setur fjármögnunina í nokkurt samhengi með því að tengja inn eldri Innherjagreinar um rekstrarerfiðleika Controlant, samdrátt tekna og óánægju hluthafa, sem er gagnlegt. Athyglisvert er þó að þær tengdu fréttir virðast vera helsta samhengið sem boðið er upp á; ekki er gefið upp hvernig fjárhagsstaða félagsins er nákvæmlega í dag, svo sem út frá síðustu ársreikningum eða öðrum opinberum gögnum. Nafn bresks lánveitanda er ekki gefið upp, sem þrengir sannreynanleikagrundvöllinn. Í heild er þetta ásættanleg innherjafrétt sem uppfyllir hlutverk sitt, byggð á óformlega tilgreindum heimildum, en styrkari sannreynanlegar tilvísanir og bein viðbrögð frá félaginu hefðu lyft henni.

ruv.is 2026-06-16 09:42

Munur á afstöðu forystu og kjósenda til ESB vekur athygli

Greinin fjallar um niðurstöður Maskínukönnunar um afstöðu Íslendinga til ESB-aðildarviðræðna og beinir sjónum að bili milli kjósenda og forystu vinstri flokkanna. Viðmælendur eru formenn VG og Sósíali…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin byggir á þremur nafngreindum heimildum og á tölum úr Maskínukönnun sem gerð var fyrir DV; það er ágætur grunnur og gefur lesandanum sannreynanlega viðmiðunarpunkta. Framsetningin er þó nokkuð einhliða í þeim skilningi að einungis er rætt við formenn flokka sem eru á móti ESB-aðild, en enginn fulltrúi já-sinnaflokka eða annar fræðimaður fær að koma að. Eiríkur Bergmann er eini sérfræðingurinn og túlkun hans, að forystan sé orðin „viðskila" við kjósendur, er sett fram nánast sem meginniðurstaða greinarinnar, eins og sjá má í fyrirsögninni. Það er athyglisvert val: fyrirsögnin segir að „munur á afstöðu forystu og kjósenda veki athygli" en gerir þetta að staðhæfingu frekar en einni af mögulegum túlkunum. Rósa Björk Brynjólfsdóttir bendir sjálf á að hærra hlutfall vilji „sjá samninginn" en styðji endanlega aðild, sem er mikilvægur blæbrigðamunur, en greinin þróar þá greiningu ekki frekar. Sósíalistaformaðurinn fær töluvert rými til að útskýra andstöðu sína, og þótt það sé eðlilegt í samhengi efnisins hefði greinin orðið sterkari ef já-sinnum, til dæmis úr Samfylkingunni eða Viðreisn, hefði verið gefinn sambærilegur vettvangur. Einnig vantar upplýsingar um úrtaksstærð og skekkjumörk könnunarinnar, sem skiptir verulegu máli þegar tölur sem 83,3% meðal VG-kjósenda eru bornar fram; í litlum flokkum geta fáir svarendur skekkt niðurstöðu verulega. Þetta er vel skrifuð fréttaskýring sem nýtir sér bæði heimildafólk og gögn, en skortur á andstæðum röddum og ófullnægjandi umfjöllun um takmarkanir könnunarinnar draga úr heildstæðni hennar.

visir.is 2026-06-16 11:35

Þrjár vikur til stefnu í um­fangs­miklu fíkniefnamáli

Frétt um framvindu fíkniefnamáls þar sem fjórir menn sitja í gæsluvarðhaldi vegna gruns um innflutning á amfetamínbasa með gámaskipi Eimskips. Greinin rekur tímalínu handtakna og útskýrir lagalegan ra…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er vel skipulögð dómsmálafrétt sem gefur lesandanum skýra tímalínu: handtökur 13. apríl, frekari handtökur í kjölfarið, og gæsluvarðhald til 6. júlí. Lögfræðilegar útskýringar á grundvelli gæsluvarðhaldsins, tólf vikna hámarkinu og almannahagsmunaákvæðinu eru nákvæmar og studdar tilvísunum í almennu hegningarlögin. Þetta gerir fréttina auðskiljanlegri fyrir almennan lesanda og sýnir blaðamannsfagmennsku.

Það sem dregur úr gæðunum er hve þröngur uppsprettugrunnurinn er. Enginn talsmaður lögreglu, tollgæslu eða héraðssaksóknara er nafngreindur eða beint tilvitnaður, þótt frétt af þessu tagi sé oftast byggð á opinberum úrskurðum sem eru staðfestanlegar heimildir. Ekkert kemur fram frá verjendum sakborninga og ekkert samhengi er gefið um umfang fíkniefnainnanlands, verðmæti sendingar eða hvernig málið ber saman við önnur sambærileg mál. Fyrirsögnin segir „umfangsmikið fíkniefnamál" en fjórtán lítrar af amfetamínbasa eru aldrei settir í samhengi sem réttlætir þá lýsingu. Framsetningin er því hlutlaus í tóni en einhæf hvað snertir raddir og samhengi.

ruv.is 2026-06-16 11:53

Orkumálin streyma í gegnum þingið

Greinin fjallar um samþykkt þriggja orkumála á Alþingi og framgang frumvarpa um jöfnunargjald raforku og vindorku. Vitnað er beint í ráðherra og þingmann úr stjórnarandstöðu. Umfjöllunin er í eðli sín…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Þetta er hefðbundin þingfrétt sem rekur atkvæðagreiðslur og gefur bæði meirihluta og minnihluta rými til að koma sjónarmiðum á framfæri. Ráðherrann Jóhann Páll Jóhannsson fær orðið fyrir meirihlutann og Halla Hrund Logadóttir fyrir gagnrýna rödd úr Framsóknarflokki; þetta gefur lesandanum tvær hliðar á helsta ágreiningsefninu, vindorkulöggjöfinni. Hins vegar vantar rödd utan þings, til dæmis frá orkufyrirtækjum, umhverfissamtökum eða sveitarfélögum eins og Borgarbyggð sem nefnd er sérstaklega í umræðunni. Fullyrðing ráðherra um að þetta sé „ein strangasta vindorkulögjöf Evrópu" stendur algjörlega órökstudd og ósögð er mótrödd; slík yfirlýsing krefst a.m.k. stuttrar tilvísunar í samanburðargögn til þess að lesandinn geti metið hana. Einnig er framsetningin á titlinum og innganginum frekar hlutlaus að formi en þó áberandi að greinin byrjar á yfirlýsingu um „afkastamesta" ráðherra án þess að útskýra mælikvarðann á bak við það mat. Á heildina litið er þetta sæmileg þingfrétt sem sinnir grunnhlutverki sínu en hefði hæglega getað verið ríkari ef einhverjum utanaðkomandi aðila hefði verið gefið tækifæri til að meta efni frumvarpanna.

visir.is 2026-06-16 12:02

Þing­heimur lokar augum og eyrum

Skoðanagrein þriggja framkvæmdastjóra heilbrigðiseftirlitssvæða sem gagnrýna tvö frumvörp um framtíð heilbrigðiseftirlits á Alþingi. Höfundar telja að frumvörpin séu illa undirbúin og að þingmenn huns…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun og höfundar eru skýrt nafngreindir ásamt stöðum sínum; gagnsæið er gott. Röksemdafærslan er skipulögð og skiljanleg: höfundar vísa til nefndarálita sem opinberra heimilda og telja upp tiltekin áhyggjuefni sem þar komi fram, svo sem hættu á tvíverknaði, hækkun eftirlitsgjalda og óskýra ábyrgð. Þetta gefur lesandanum möguleika á að kanna fullyrðingarnar sjálfur í opinberum gögnum Alþingis. Veikleikinn felst fremur í því sem ekki er sagt. Höfundar fullyrða að enginn hafi lagst gegn umbótum og að ágreiningurinn snúist eingöngu um leiðina, en sá rammi er einhlíður; sjónarhorn ráðuneytis eða þingmeirihluta er hvergi viðurkennt nema sem efnisleysa. Engin tilraun er gerð til að útskýra hvers vegna stuðningsmenn frumvarpanna telja þau bæta stöðuna. Það dregur úr sannfæringarkrafti röksemdafærslunnar sem hugmyndafræðilegs rits, þótt ekkert sé athugavert við að skoðanagrein hafi skýra afstöðu. Myndlíkingin um öpunum þrjá er áhrifarík en nálgast persónulega niðurlægingu á þingmönnum fremur en efnislega rökræðu. Sem skoðanaskrift er greinin vel skrifuð og heiðarleg um hagsmunastöðu höfunda, en hefði orðið sterkari ef hún viðurkenndi rök gagnaðilans áður en hún vísaði þeim á bug.

visir.is 2026-06-16 12:32

Á að kenna ís­lensku við Há­skóla Ís­lands?

Skoðanagrein Gauta Kristmannssonar, forseta Íslensku- og menningardeildar Háskóla Íslands, þar sem hann færir rök gegn frumvarpi um skólagjöld á nemendur utan EES. Hann heldur því fram að löggjöfin mu…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun, og höfundurinn er skýrt kynntur sem forseti viðkomandi deildar. Það er til bóta; lesandinn veit frá byrjun að hér talar hagsmunaaðili sem hefur bæði sérfræðiþekkingu og persónulega hagsmuni í húfi. Röksemdafærslan er skýr og vel uppbyggð: höfundurinn teiknar upp afleiðingakeðju frá gjaldtöku til fækkunar nemenda, þaðan í fjárhagslegan grundvöll deilda og að lokum til veikingar íslenskunnar sem tungumáls. Þessi keðja er sannfærandi sem rökstuðningur, en hún er einsleit; engin mótrökin eru nefnd eða tekin á. Til dæmis gæti höfundur hafa viðurkennt að fyrirsvarsmenn frumvarpsins vísa gjarnan til fjármögnunarþarfa eða reynslu annarra Norðurlanda af skólagjöldum, en kosið síðan að hafna þeim rökum. Slík meðhöndlun gagnrýni hefði styrkt pistilinn sem hugverkið.

Stærsti veikleiki greinarinnar er skortur á tölum og gögnum. Höfundurinn talar um „fjölda nemenda" og „margra milljóna króna skólagjöld" án þess að gefa upp eina einustu tölu: hversu margir nemendur utan EES eru í íslensku- og menningardeild, hversu stór hlutdeild þeirra er af heildarfjölda, eða hversu há skólagjöldin yrðu samkvæmt frumvarpinu. Forseti deildarinnar á þessar tölur og gat nýtt þær til að rökstyðja mál sitt; án þeirra verður greinin meira rithöfundarlegt álit en sérfræðigreining. Fullyrðingin um að „íslenskunám í háskóla er hornsteinninn að viðhaldi þessarar örtungu" er sett fram sem viðurkennd staðreynd, en hefði þurft tilvísun eða útskýringu til að standast sem meira en slagorð. Sem skoðanagrein frá vel hæfum aðila nýtur greinin þó virðingar; rökin eru heildstæð og málefnaleg, jafnvel þótt þau séu einhliða.

visir.is 2026-06-16 08:30

Dánaraðstoð: réttur fárra má ekki skaða aðra

Skoðanagrein sex sérfræðilækna gegn lögleiðingu dánaraðstoðar, birt undir merkinu „Skoðun" á Vísi. Höfundar rökstyðja afstöðu sína með tilvísunum í reynslu erlendra ríkja, fræðigreinar og opinber gögn…

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Að því sögðu er rökstuðningurinn óvenjulega vel undirbyggður miðað við flokk sinn: sex nafngreindar heimildir fylgja, þar á meðal opinberar ársskýrslur frá heilbrigðisyfirvöldum í Kanada og Oregon, ritrýnd fræðigrein (Finegan í The New Bioethics) og grein íslensks læknis á Vísi. Tölulegar fullyrðingar, til dæmis um fjölda tilfella í Oregon og Hollandi, eru því í grundvallaratriðum sannreynanlegar. Höfundar sýna einnig heiðarleika með því að viðurkenna rök andstæðu hliðarinnar áður en þeir mæla gegn þeim, sem er góður siður í skoðanaskrifum.

Helsti veikleiki greinarinnar er framsetning á „hálku-rökunum" (e. slippery slope) sem nánast óumflýjanlegri lögmálskennd, án þess að ræða þau ríki þar sem þröng skilyrði hafa haldist tiltölulega stöðug, eða að nefna vísindalegar rannsóknir sem draga ólíkar ályktanir af sömu gögnum. Fullyrðingin um fjárhagslegan þrýsting kerfisins er óstudd tilvísun í tiltekin gögn; hún er sett fram sem sjálfsögð staðreynd, ekki sem tilgáta. Sömuleiðis er tilvísun í Bretland [6] nokkuð einhliða: sagt er að „hörð andstaða" hafi ráðið úrslitum, en frumvarpið hlaut meirihluta í neðri deild, og ástæður þess að það rann út á tíma í lávarðadeildinni eru flóknari en greinin gefur til kynna. Þetta eru þó ásættanlegir gallar í skoðanagrein; höfundarnir eru allir sérfræðilæknar sem skrifa undir nafni og bera þar með faglegt trúverðugleikavægi. Á heildina litið er þetta vandað skoðanaskrif, vel heimilduð að formi til, þótt rökstuðningurinn sé eðlilega einhliða.

visir.is 2026-06-16 11:02

Enginn á að ýta Ís­landi inn um bak­dyrnar

Skoðanagrein Helga S. Karlssonar um ESB-viðræður heldur því fram að já við viðræðum sé ekki já við aðild, og að þjóðin eigi að fá samning á borðið áður en lokaákvörðun er tekin. Greinin er vel rituð o…

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun, og á að meta sem slíka. Rökfærslan er skýr og samhangandi: höfundur aðgreinir viðræður frá aðild, leggur áherslu á þjóðaratkvæðagreiðslu og reynir að sýna báðum hliðum virðingu. Tónninn er hóflegur og höfundur forðast grófustu slagorðin sem einkenna ESB-umræðuna. Það er styrkur.

Á hinn bóginn er rökstuðningurinn nær algjörlega laus við efnislega stoð. Höfundur nefnir sjávarútveg, gjaldmiðil, landbúnað og fullveldi sem lykilatriði, en vísar hvergi í raunverulega reynslu annarra ríkja af aðildarviðræðum, fyrri samningadrög Íslands (sem voru langt komin 2013), niðurstöður sérfræðinganefnda eða hagfræðilegar úttektir. Fullyrðingin „við vitum ekki hvernig endanlegur samningur myndi líta út" er sannreynanleg að hluta; drög að 11 af 33 samningaköflum voru opnuð og nokkrir lokaðir áður en viðræðum var frestað. Sú forsaga er aldrei nefnd. Þannig hvílir rökin á abstraktri rökfærslu um „upplýsta ákvörðun" frekar en á tilgreindum staðreyndum sem lesandi gæti vegið. Þakkir til ónafngreinds „A." fyrir „djúpt samtal" og „uppbyggingu rammans" vekja spurningar um hvort einhver annar en höfundur hafi í raun mótað greinina, en lesandinn fær enga skýringu á því. Sem skoðanagrein er þetta ágætt en frekar innihaldslítið: skýr röksemdafærsla, en of lítill efnislegur kjölfestur til að lyfta umræðunni umfram almennar yfirlýsingar.

visir.is 2026-06-16 09:30

Segir raun­hæft að Þjóðarhöllin verði risin árið 2030

Stutt frétt um nýjar teikningar af Þjóðarhöllinni í Laugardal og áætlaða verklok árið 2030. Greinin byggir nær alfarið á viðtali við verkefnastjóra Þjóðarhallar, Helga Geirharðsson, og inniheldur tilv…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin hefur aðeins eina rödd: verkefnastjóra Þjóðarhallarinnar. Helgi Geirharðsson er nafngreindur og með skýrt hlutverk, sem er gott, en hann er jafnframt sá sem hefur hvað mesta hagsmuni af jákvæðri umfjöllun. Ekkert samhengi er sett utan um áætlunina; upphaflegt markmið var árið 2025 og lesandinn fær ekki að vita hvers vegna seinkun varð eða hvort fjármögnun sé tryggð. Kostnaðaráætlun er hvergi nefnd, engin yfirvöld (ríkisstjórn, borgarstjórn, ÍSÍ) eru spurð um stöðu verkefnisins og engin gagnrýnin rödd fær rými. Tilvísun í Trondheim Spektrum sem fyrirmynd er áhugaverð en yfirborðskennd; fréttamaðurinn spyr ekki hvort aðstæður séu sambærilegar. Framsetning fyrirsagnar endurspeglar eingöngu sjónarmið verkefnastjórans án þess að lesandinn geti metið hvort fullyrðingin „raunhæft" eigi sér stoð í fjárhags- eða framkvæmdagögnum. Sem íþróttafrétt um kynningarviðburð er þetta viðunandi byrjun, en áberandi er hversu lítill fréttamannaáhugi birtist á fjármögnun, leyfisstöðu og seinkunarástæðum.

visir.is 2026-06-16 10:00

Þegar ESB beitir smá­þjóð of­ríki

Skoðanagrein læknisins og fullveldissinnans Júlíusar Valssonar dregur sögulega línu frá landhelgisdeilum til ETS-gjalda og kolefnisskatta ESB til að rökstyðja að Ísland geti ekki treyst ESB-kerfinu. G…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt undir flokki skoðana og þarf að meta á forsendum röksemdarfærslu og hugræns heiðarleika fremur en jafnvægis í heimildum. Röksemdarfærslan byggir á fjórum sögudæmum: landhelgisdeilum, Icesave, kísiltollum og ETS-gjöldum. Þau eru þekkt mál og ekki tilbúningur, en vandinn liggur í meðferð þeirra. Höfundur einfaldar atburðarásirnar kerfisbundið: hann nefnir til dæmis hryðjuverkalöggjöfina sem beitt var gegn Landsbankanum en sleppur því að bresk stjórnvöld beittu sömu löggjöf gegn fjölmörgum einingum sem áttu ekkert við hryðjuverk, þ.e. lagaheimild var víðtækari en nafn hennar gaf til kynna. Icesave-kaflinn segir frá dómi EFTA-dómstólsins Íslandi í vil, sem er rétt, en nefnir ekki að málið var flóknara en höfundur lætur í veðri vaka; til dæmis er ekki minnst á að innstæðutryggingakerfið og skyldur þess voru kjarni deilunnar, ekki bara pólitískt ofríki. Kaflinn um ETS-gjöld og kolefnisskatta er óljósastur: engin tilvísun er í tilteknar reglugerðir, upphæðir eða úttektir sem styðji fullyrðinguna um hlutfallslega þyngri byrði á Ísland, þótt rökin séu innsæiskennd. Höfundur skilar þannig röksemd sem virkar meira sem pólitískt ávarp en greining. Rökfærslan fer eingöngu í eina átt: öll dæmin sýna Ísland sem þolanda og ESB-kerfið sem ofbeldismann, og enginn mótpunktur fær rúm. Ekki er vikið orði að þeim ávinningi sem EES-aðildin hefur fært Íslandi, eins og aðgangi að innri markaðnum. Þetta veikir hugrænan heiðarleika greinarinnar, jafnvel sem skoðun. Höfundur kynnir sig sem fullveldissinna, sem er til bóta, en heildarmyndin er einhliða pólitísk röksemd klædd sögulegum dæmum án þess að þau séu sett í sanngjarnt samhengi.

vb.is 2026-06-16 12:36

SÍ leiðrétti apríltölur – hefði átt að hækka vexti meira?

Ritstjórnargrein Kjarnans fjallar um leiðréttingu Seðlabankans á kortaveltutölum í apríl og spurningu Landsbankans um hvort vaxtaákvörðun peningastefnunefndar hefði orðið önnur með réttum tölum. Grein…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er skýrt ritstjórnarefni og byggir á tveimur nafngreindum og sannreynanlegu heimildum: tölum Seðlabankans og hagsjá hagfræðideildar Landsbankans. Tilvitnun í heimildirnar er áberandi og gagnsæ; lesandinn getur skoðað bæði hagsjána og kortaveltutölur Seðlabankans til staðfestingar. Fréttin miðlar efninu á skýran hátt og setur réttar tölur í samhengi við vaxtaákvörðun peningastefnunefndar.

Það sem veikir greinina er að engin sjálfstæð heimild er fengin til viðbótar. Spurningin „kannski hefði átt að hækka meira?" er einungis sett fram af hagfræðideild Landsbankans, og enginn fulltrúi Seðlabankans eða peningastefnunefndar fær tækifæri til að svara henni. Þetta er verulegur annmarki þar sem kjarni greinarinnar er einmitt sú pólitíska spurning hvort vaxtaákvörðunin hafi verið byggð á röngum gögnum. Viðbrögð Seðlabankans við leiðréttingunni, og mat hans á áhrifum hennar, hefðu skipt miklu máli fyrir jafnvægi frásagnarinnar. Að auki er sú staðhæfing að villan hafi komið frá „einum skilaaðila" sett fram án nánari útskýringar á því hvaða skilaaðili var um að ræða eða hversu umfangsmikil villan var. Þetta er þó ásættanlegt í stuttri frétt og gefur lesandanum a.m.k. ástæðuna í grófum dráttum.

dv.is 2026-06-16 10:00

Sigmar gekk á Daða Má með laun þingmanna annarra landa: „Ekki þannig að menn séu hlekkjaðir við skrifborðið sitt“

Greinin er endursögn á viðtali úr Bítinu á Bylgjunni þar sem Sigmar Vilhjálmsson og Lilja Katrín Gunnarsdóttir spurðu Daða Má Kristófersson fjármálaráðherra um launahækkun þingmanna. Efnið byggist nær…

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Styrkleikar greinarinnar felast í því að blaðamennirnir í viðtalinu ganga nokkuð fast á ráðherrann: Sigmar ber laun íslenskra þingmanna saman við laun í Bandaríkjunum og á Norðurlöndum, og Lilja Katrín spyr hvers vegna launin voru ekki fryst. Þetta gefur lesandanum raunverulegan samræðubút, ekki bara fundargerð. Launatölur þingmanna eru teknar af opinberu yfirliti Alþingis, sem er staðfest heimild, og 3,5% hækkunin er staðreynd þar sem frumvarpið var samþykkt á þingi.

Hins vegar hefur greinin nokkra veikleika. Í fyrsta lagi er hún nær alfarið háð einni rödd, rödd ráðherrans; engin stjórnarandstöðurödd, enginn hagfræðingur og enginn fulltrúi launafólks fær að koma að. Þannig missir lesandinn af nauðsynlegu samhengi: er 3,5% hækkun raunverulega undir því sem kjarasamningar gerðu ráð fyrir, eða er hún í raun ríflega yfir verðbólgu? Enginn utanaðkomandi sérfræðingur staðfestir eða hrekur fullyrðingar ráðherrans. Í öðru lagi sleppir greinin alfarið þeim samanburðartölum sem Sigmar vísar til, þ.e. hversu há laun ráðherra á Norðurlöndum eða þingmenn í Bandaríkjunum fá í raun. Slíkar tölur hefðu styrkt umfjöllunina verulega. Í þriðja lagi er framsetningin nokkuð brotakennd; greinin er raðaðar tilvitnunar án greinandi samantektar eða efnislegrar niðurstöðu. Greinin uppfyllir þó lágmarkskröfur um heimildafærslu sem frétt, en efnislegan dýpt skortir og raddflóra er einsleit.

heimildin.is 2026-06-16 10:31

Telja mikilvægt að plastbarkamálið fái umfjöllun á æðra dómstigi

Frétt um ákvörðun ríkisins að áfrýja plastbarkamálinu til Landsréttar. Greinin byggir á opinberri yfirlýsingu Stjórnarráðsins og dregur saman bakgrunn málsins, þar á meðal afstöðu Tómasar Guðbjartssonar og sakfellingu Paolo Macchiarini.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin flytur kjarnaupplýsingarnar á skýran hátt og vísar í opinbera heimild, yfirlýsingu á vef Stjórnarráðsins. Einnig er nefnd fyrri yfirlýsing Tómasar Guðbjartssonar þar sem hann gagnrýndi héraðsdóminn, sem gefur lesandanum mikilvægt samhengi. Sakfelling Macchiarini í Svíþjóð er nefnd og staðsett í tíma. Þetta er málefnaleg frétt sem stendur á traustum fótum.

Á hinn bóginn er framsetningin nokkuð einhliða í þá átt að endurspegla röksemdir ríkisins og Tómasar Guðbjartssonar. Fyrirsögnin tekur beint tilvitnun úr yfirlýsingu ráðuneytisins og gerir hana að meginboðskap fréttarinnar, sem er ritstjórnarlegt val sem vert er að nefna. Sjónarmið ekkju Andemariams eða lögmanns hennar vantar alfarið; þau hefðu styrkt fréttina verulega, enda er hún sá aðili sem dóminn vann í héraði. Þá er ekki fjallað um hvort áfrýjunin hafi sérstök áhrif á þau bótakröfu sem héraðsdómur samþykkti, eða hvaða lagaleg rök ráðuneytið byggi áfrýjunina á umfram þá almennu yfirlýsingu sem vitnað er í. Þetta eru raunverulegir gallar í annars vel uppbyggðri frétt.

ruv.is 2026-06-15 19:02

Ótímabært að fullyrða hvort lækkun hafi skilað sér á dælunni

Greinin byggir nær alfarið á viðtali við Pál Gunnar Pálsson, forstjóra Samkeppniseftirlitsins, um hvort tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti hafi skilað sér til neytenda. Engin önnur sjónarm…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Frétt sem byggir á einum nafngreindum heimildamanni, forstjóra Samkeppniseftirlitsins, og birtir beinar tilvitnanir hans í nokkrum tilvitnunarsetningum. Það er í sjálfu sér eðlilegt þegar eftirlitsstofnun gefur frá sér stöðuuppfærslu; heimildamaðurinn er réttur aðili og nafngreindur. Gallinn er hins vegar sá að raddflóra greinarinnar er nánast engin. Olíufélögin, sem eftirlitið beinist að, fá ekkert svigrúm til svara, og enginn óháður sérfræðingur eða fulltrúi neytenda er spurður. Fyrir frétt sem ber fyrirsögnina um hvort lækkun hafi „skilað sér á dælunni" hefði verið eðlilegt að sækja a.m.k. eina rödd til viðbótar, t.d. úr olíuiðnaðinum eða frá hagfræðingi, til að gefa lesandanum betri samhengi.

Framsetningin er hófleg og yfirveguð; fyrirsögnin endurspeglar orð forstjórans og ýkir ekki. Fullyrðingin um samkomulag Bandaríkjanna og Írans er nefnd í inngangi án nánari tilvísunar, sem gerir lesandanum erfiðara um vik að sannreyna hana sjálfstætt, en hún er ekki meginatriði greinarinnar. Samkeppniseftirlitið er nefnt sem valdstofnun og lagaheimildir þess eru nefndar, sem eykur trúverðugleika. Á heildina litið er þetta heiðarleg en grunnskeið fréttamennska: ein rödd, engin gagnrýni, lítið samhengi.